Qan insan orqanizmində həyati funksiyaları təmin edən ən vacib sistemlərdən biridir. Qan damar sistemi vasitəsilə oksigen, qida maddələri və hormonlar bütün bədənə daşınır. Lakin bəzi hallarda qanın damar daxilində laxtalanması baş verə bilər. Bu vəziyyət qan laxtalanması və ya tibbdə tromboz adlanır. Vaxtında aşkar edilməzsə, bu problem ciddi sağlamlıq fəsadlarına səbəb ola bilər.
qan laxtalanması normal hallarda orqanizmin qoruyucu mexanizmlərindən biridir. Məsələn, bədəndə yara və ya kəsik olduqda qan laxtalanması qanaxmanın qarşısını alır. Lakin bəzən damar daxilində səbəbsiz şəkildə laxta yarana bilər.
Bu vəziyyət damar daxilində qan axınının qarşısını alaraq damar tutulması yaradır. Belə hallarda toxumalara oksigen çatdırılması pozulur və müxtəlif sağlamlıq problemləri meydana çıxa bilər.
tromboz nedir sualı çox insanın maraqlandığı mövzulardan biridir. Tromboz damar daxilində yaranan qan laxtası nəticəsində qanın normal dövranının pozulmasıdır. Tromboz həm venalarda, həm də arteriyalarda baş verə bilər.
Ən çox rast gəlinən formalar:
ayaqda damar tutulmasi
ürək damarlarında laxtalanma
beyinə qan axınının pozulması
ağciyərlərə laxtanın getməsi (emboliya)
Tromboz bəzi hallarda ciddi və həyati təhlükəli nəticələr yarada bilər.
qan laxtalanmasinin elametleri bəzən gizli şəkildə ortaya çıxa bilər. Lakin bir sıra əlamətlər bu problemdən şübhələnməyə səbəb olur.
Ən çox rast gəlinən simptomlar:
ayaqlarda ağrı və ağırlıq hissi
ayaqda şişkinlik
dəridə qızartı və istilik
damar boyunca ağrı
ani nəfəs darlığı
Xüsusilə ayaqda damar tutulmasi baş verdikdə ayaqda şiş və ağrı daha çox müşahidə olunur.
damar tutulması müxtəlif səbəblərlə meydana çıxa bilər. Ən çox rast gəlinən risk faktorları bunlardır:
uzun müddət hərəkətsiz qalmaq
artıq çəki
siqaret istifadəsi
yüksək təzyiq
bəzi hormonal dərmanlar
cərrahi əməliyyatlardan sonra hərəkətsizlik
Bütün bu faktorlar qan damar sistemi daxilində qanın normal dövranına mənfi təsir göstərə bilər.
Bəzən damar daxilində yaranan qan laxtası qoparaq başqa orqanlara gedə bilər. Bu vəziyyət emboliya adlanır. Ən təhlükəli hallardan biri laxtanın ağciyərə getməsidir.
Bu zaman aşağıdakı əlamətlər ortaya çıxa bilər:
qəfil nəfəs darlığı
sinə ağrısı
baş gicəllənməsi
ürək döyüntüsünün sürətlənməsi
Belə hallarda dərhal tibbi yardım almaq vacibdir.
Bəzi hallarda qan laxtalanmasinin tebii mualicesi və profilaktik üsullar kömək edə bilər. Həkim məsləhəti ilə həyat tərzində dəyişiklik etmək riskləri azalda bilər.
Faydalı tövsiyələr:
gündəlik hərəkəti artırmaq
uzun müddət oturmamaq
bol su içmək
sağlam qidalanmaq
Bundan əlavə bəzi qidalar qan duruldan qidalar kimi tanınır.
Sağlam qidalanma qan dövranının yaxşılaşdırılması üçün vacib rol oynayır. Bəzi qidalar qanın daha rahat axmasına kömək edir.
Ən çox tövsiyə olunan qan duruldan qidalar:
sarımsaq
zəncəfil
zeytun yağı
balıq
limon
Bəzi hallarda həkimlər qan duruldan dermanlar təyin edə bilər. Bu dərmanlar qanın laxtalanma riskini azaltmağa kömək edir.
İnsan orqanizmində qan damar sistemi ürək və damarların birgə işlədiyi mürəkkəb bir mexanizmdir. Bu sistem qanın bütün bədənə daşınmasını təmin edir.
Əgər qan dövranı normal işləmirsə, bu zaman müxtəlif damar problemləri və tromboz riski yarana bilər.
qan laxtalanması və tromboz ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilən vəziyyətlərdir. Bu problemlər vaxtında aşkar edilərsə, onların qarşısını almaq və müalicə etmək mümkündür.
Sağlam həyat tərzi, aktiv hərəkət və düzgün qidalanma qan dövranının yaxşılaşdırılması üçün vacibdir. Əgər ayaqlarda şiş, ağrı və ya nəfəs darlığı kimi simptomlar müşahidə olunursa, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.