Bəzən elə olur ki, beynin içində sanki səs-küy var. Yorğunluq. Konsentrasiya düşür. Ürək bir az sürətli döyünür. Dəridə quruluq. Və sən səbəb axtarırsan.
Halbuki çox vaxt səbəb — omega 3 çatışmazlığıdır.
Balıq yağı deyəndə çox adamın gözündə böyük kapsullar canlanır. Amma işin əsli tamam başqadır: bədən EPA və DHA olmadan tam işləyə bilmir. Sanki telefon yeniləmə istəyir, amma sən “Sonra xatırlat” basırsan... həmişə.
Çox qısaca:
EPA → iltihabı azaldır
DHA → beyin, sinir sistemi, yaddaş üçün əsas materialdır
omega 3 → hüceyrə membranının quruluşudur
İnsan bədəni EPA və DHA-nı özü yarada bilmir.
Bu da o deməkdir ki, ya balıqdan alacaqsan, ya da balıq yağı kapsulundan.
Və bəli… çoxumuz balıq yemirik.
Sirlər deyil. Marketinq deyil. Sadəcə real şeylər.
Yaddaşın yaxşılaşması, fokusun toparlanması, daxili narahatlığın azalması — bunlar həqiqətən olur.
DHA beyin neyronlarının birbaşa “tikinti materialıdır”.
Beyində DHA az olanda:
fikir dağınıqlığı
yuxuya getməkdə çətinlik
qərar qəbul etməkdə ləngimə
baş verə bilir.
Omega 3 bunu düzəldir.
Ən güclü təsirlərdən biri budur:
ürək ritmini stabilləşdirir
damar iltihabını azaldır
pis xolesterolu aşağı salır
qan dövranını yaxşılaşdırır
Ona görə də “balıq yağı ürək üçün yaxşıdır?” sualının cavabı qısaca: bəli.
Qışda quruluq, soyulma, qızartı — xüsusən də qadınlarda — çox zaman omega 3 azlığının əlamətidir.
Dəri qidalanmır. Su saxlaya bilmir. Qıcıqlanır.
Balıq yağı bunu içəridən həll edir. Bəzən kremdən daha təsirli olur.
Mədə-bağırsaq narahatlığı?
Dizdə ağrı?
Səhər oyananda sərtlik?
Hətta yüngül dəri iltihabı?
EPA iltihabı tənzimləyir.
Bu səbəbdən omega 3 idmançılarda da məşhurdur.
Bu, valideynlərin ən çox axtardığı mövzudur: “balıq yağı uşaqlar üçün nə edir?”
Ən aydın təsirlər:
diqqət və konsentrasiya artır
sinir sistemi rahatlaşır
dərs yüklənməsində yorğunluq azalır
immunitet güclənir
3 yaşdan yuxarı çox vaxt verilir, amma yenə də həkimlə məsləhətləşmək vacibdir.
Ən çox verilən sual budur.
Cavab:
yağlı yeməklə birlikdə → sorulma daha yaxşı olur.
Yəni:
səhər yeməyində yumurta, avokado, pendir? İç.
günorta dolu yemək? İç.
axşam yüngül salat? Hər dəfə ideal deyil.
Balıq yağını acqarına içmək — bəzən həzm narahatlığı yaradır.
Burada əsas məsələ kapsulun böyüklüyü deyil.
İçində neçə mg EPA və DHA olduğu önəmlidir.
Orta təklif olunan gündəlik miqdar:
yetkinlər üçün → 1000–2000 mg EPA + DHA
uşaqlar üçün → 250–500 mg
hamiləlikdə → 200–300 mg DHA mütləq
“1200 mg balıq yağı” yazılan kapsulun içində əslində cəmi 300 mg EPA/DHA ola bilər.
Bu, çox yayılmış yanlışdır.
Nə “ən bahalı”, nə də “ən çox satılan” həmişə yaxşı demək deyil.
Axtarmalı olduğun 3 şey:
EPA + DHA miqdarı (çox önəmlidir!)
IFOS və ya digər keyfiyyət sertifikatı
ağır metal testindən keçib-keçməməsi
Markaların adını çəkmirəm — amma deyim ki:
ucuz omega 3 → 90% halda çox zəifdir.
Adətən çox yüngüldür.
Bəzən:
qarında köp
ağızda balıq dadı
yüngül narahatlıq
Əgər yüksək doza içilirsə — qan durulaşdırıcı təsir göstərə bilər.
Yəni qan durulaşdırıcı dərman qəbul edənlər ehtiyatlı olmalıdır.
balıq allergiyası olanlar
qan durulaşdırıcı dərman qəbul edənlər
kəskin qaraciyər xəstəliyi olanlar
Uşaqlar üçün isə dozanı keçməmək şərtdir.
Balıq yağını ilboyu içmək olar?
– Bəli, fasilələrlə.
Omega 3 depressiyaya təsir edir?
– EPA balansı yüksək olanda çox insanda yaxşılaşma olur.
Hansı qidalar omega 3 verir?
– Somon, sardina, skumbriya, çia toxumu, qoz.
Balıq yağı piylənmə yaradır?
– Xeyr. Yağdır, amma metabolizmi yavaşlatmır.
Uşaqlar üçün hansı forma daha yaxşıdır?
– Sirop və ya çeynənən kapsul, uşağın yaşından asılı olaraq.
Balıq yağı möcüzə deyil.
Amma bədənimizin ehtiyac duyduğu ən vacib yağ turşularını təmin edir.
Fikir dağınıqlığı, yorğunluq, dəridə quruluq, menstruasiya öncəsi emosional dəyişkənlik, hətta yüngül ürək döyüntüsü… Bəzən bütün bunların arxasında omega 3 çatışmazlığı durur.
Əgər doğru məhsulu seçsən:
beyin daha sakit işləyir
ürək daha rahat döyünür
dərinin teksturası düzəlir
iltihab azalır
Bədən bunu hiss edir.
Və sən də hiss edəcəksən.
AZ − AZN
