Basur nedir — düz bağırsaq və anus nahiyəsindəki venaların genişlənməsi və şişməsidir. Hemoroid nedir — tibbi terminologiyada eyni xəstəliyin adıdır. Hər kəsin anal kanalında hemoroidal yastıqlar mövcuddur — bunlar normal anatomik strukturdur. Problem bu yastıqlardakı damarların şişməsi, iltihablanması və ya xaricdə görünməsi zamanı yaranır. Böyüklərin 50%-dən çoxu 50 yaşına qədər basur problemini yaşayır — lakin çoxu həkimə müraciət etmir.
Basur belirtileri — tualet zamanı ağrısız parlaq qırmızı qanaxma (ən çox daxili basurda), anus ətrafında qaşınma və yanma, oturarkən ağrı və ya narahatlıq, anus ətrafında şişlik və ya kütlə hissi, selik ifrazı, tualet sonrası tam boşalmama hissi. Hemoroid 1-2-ci dərəcədə yalnız qanaxma ilə, 3-4-cü dərəcədə çıxıntı və kəskin ağrı ilə özünü göstərir.
Xarici basurda qan laxtası (tromboz) yarandıqda birdən kəskin ağrı, göyərmiş şişlik və otura bilməmək olur. Bu, təcili müdaxilə tələb edə bilər. Basura ne iyi gelir — yüngül hallarda oturaq vannalar, buzlu kompres, venotonik dərmanlar (Detraleks). Ağır hallarda proktoloqun müdaxiləsi lazımdır.
Qara rəngli nəcis (mədə-bağırsaq qanaması əlaməti), bol qanaxma (dayanmayan), kəskin ağrı + qızdırma, 50+ yaşda ilk dəfə rektal qanaxma — bu əlamətlər basurdan daha ciddi problemlərə (kolorektal xərçəng daxil) işarə edə bilər. Proktoloqun müayinəsi mütləqdir.
Basur neden olur — əsas səbəb anal nahiyədəki damarlara uzunmüddətli təzyiqdir. Bu təzyiq müxtəlif amillərdən yaranır.
Xroniki qəbizlik tualet zamanı güclü ıkınmağa məcbur edir — bu, anal damarları genişləndirir. Az lif, az su, az hərəkət = qəbizlik = basur. Tualet müddəti 5 dəqiqədən çox olmamalıdır — uzun oturma özü də basur risk faktorudur (telefon ilə tualet vərdişi!).
Basur nasıl geçer — ən effektiv dərman müalicəsi venotoniklərlə başlayır. Detraleks (Diosmin 900mg + Hesperidin 100mg) vena divarını möhkəmləndirir, iltihabı azaldır, qan dövranını yaxşılaşdırır. Kəskin basurda gündə 3×2 tablet (3 gün), sonra 2×2 tablet (4 gün). Xroniki basurda gündə 2×1 tablet uzunmüddətli. Basura ne iyi gelir — Detraleks + oturaq vanna + pəhriz dəyişikliyi 1-2 həftədə əhəmiyyətli yaxşılaşma verir. Hemoroide ne iyi gelir — eyni yanaşma: venotonik + lif + su. Hemoroid tedavisi 1-2-ci dərəcədə konservativdir, 3-4-cü dərəcədə minimal invaziv prosedurlar lazım ola bilər.
Qəbizlik basurun əsas səbəbi olduğu üçün bağırsaq florasının balansı kritikdir. Probiotik bağırsaq hərəkətini stimullaşdırır, nəcisi yumşaldır, ıkınma ehtiyacını azaldır. Probioksin 9 ştam + inulin prebiotik ilə floranı bərpa edir — qəbizlik 1-2 həftədə yaxşılaşır.
Oturaq vanna — ılıq su ilə gündə 2-3 dəfə 15-20 dəqiqə. Buzlu kompres — şişlik və ağrını azaldır. Aloe vera geli — xarici basurda rahatladıcı. Yaşıl çay — antioksidant + lif mənbəyi, həzmi yüngülləşdirir, qəbizliyi azaldır.
Gündə 25–30 qr lif qəbulu qəbizliyi aradan qaldırır — basur riskini 50% azaldır. Lifli qidalar: yulaf, lobya, noxud, mərci, meyvə (alma, armud, gavalı), tərəvəz (brokoli, kələm), tam dənli çörək. Əncir, gavalı və kivi xüsusilə effektivdir. Acı, ədviyyəli qidalardan qaçın — anal kanalı qıcıqlandırır.
Gündə 2–2.5 litr su nəcisi yumşaldır — ıkınma ehtiyacı azalır. Gündə 30 dəqiqə gəzinti bağırsaq hərəkətini stimullaşdırır. Tualet müddəti 5 dəqiqədən çox olmasın — telefonu tualetə aparmayın. Tualet zamanı güclü ıkınmayın — Valsalva manevri anal damarlara təzyiq yaradır.
1) Gündə 25+ qr lif — yulaf, meyvə, lobya. 2) Gündə 2+ litr su. 3) Gündə 30 dəqiqə gəzinti. 4) Tualet ≤5 dəqiqə, ıkınma yox. 5) Detraleks + Probioksin — dərman dəstəyi.
Basur dünya əhalisinin yarısını təsir edən yaygın problemdir — lakin insanların əksəriyyəti həkimə getməkdən utanır. 1-2 dərəcəli basur Detraleks (venotonik), Probioksin (qəbizlik həlli), lifli pəhriz və bol su ilə evdə müalicə olunur. 3-4 dərəcə minimal invaziv prosedur tələb edir. Ən vacib addım — qəbizliyi aradan qaldırmaq. Telefonu tualetə aparmayın, 5 dəqiqədən çox oturmayın, gündə 25+ qr lif yeyın.
AZ − AZN
