Həyatımızın sıx qrafikində bəzən sağlamlığımız üçün ən vacib olan elementləri unuduruq. Bunlardan biri də el arasında "günəş vitamini" kimi tanınan, sümüklərimizdən tutmuş immunitetimizə qədər hər şeyə təsir edən D vitaminidir. Bəs bu vitamin bədənimiz üçün niyə bu qədər önəmlidir? Çatışmazlığı hansı problemlərə yol açır və biz onu hansı mənbələrdən ala bilərik?
Gəlin, sağlam bədən və gümrah bir həyat üçün D vitamini haqqında bilməli olduğumuz hər şeyə birlikdə nəzər salaq.
D vitamini, digər vitaminlərdən fərqli olaraq, bədənimizdə bir hormon kimi fəaliyyət göstərir. Onun ən əsas funksiyası qidadan aldığımız kalsium və fosforun bağırsaqlarda sorulmasını təmin etməkdir. Bu isə birbaşa güclü sümüklər və sağlam dişlər deməkdir. Eyni zamanda, immun sisteminin düzgün çalışması üçün bu vitaminə ehtiyacımız var.
Bədənimiz günəş şüalarının (UVB) dərimizə birbaşa təması sayəsində özü D vitamini sintez edə bilir. Lakin müasir şəhər həyatı, qapalı məkanlarda çox vaxt keçirmək və qış aylarında günəşin az olması bədəndə d vitamini çatışmazlığı əlamətləri ilə qarşılaşmağımıza səbəb olur.
Bədəninizdə bu vitaminin azaldığını necə anlaya bilərsiniz? Çox vaxt əlamətlər gizli və yüngül başlayır, lakin zaman keçdikcə bədən siqnal verməyə başlayır. Əgər aşağıdakı halları tez-tez yaşayırsınızsa, diqqətli olmalısınız:
Ən yaxşı mənbə günəş işığı olsa da, bəzi qidalar vasitəsilə də bədənimizi dəstəkləyə bilərik. İnsanlar tez-tez d vitamini olan meyvələr daxil olmaqla hansı qidalarda olduğunu maraqlandırırlar.
Vacib Qeyd: Meyvələr vitamin və lif baxımından zəngin olsa da, təəssüf ki, d vitamini olan meyvələr deyə bir siyahı tərtib etmək mümkün deyil, çünki meyvələrin tərkibində bu vitamin praktiki olaraq yoxdur. Bu vitamin əsasən heyvan mənşəli və yağlı qidalarda tapılır.
Bəs d vitamini nələrdə var? Budur ən zəngin qida mənbələri:
Əgər qan analizlərinizdə ciddi bir çatışmazlıq aşkarlanıbsa, təkcə qidalarla bunu bərpa etmək mümkün olmaya bilər. Bu zaman həkim məsləhəti ilə keyfiyyətli bir d vitamini əlavəsi qəbul edilməlidir. Bazarda fərqli formada və markada məhsullar mövcuddur:
Unutmayın: D vitamini yağda həll olan bir vitamin olduğu üçün bədəndə toplana bilir. Həkim rəyi olmadan, kor-koranə yüksək dozada istifadə etmək bədəndə toksik təsir yarada bilər.
Yetkin insan üçün gündəlik tövsiyə olunan ümumi doza 600–800 IU (Beynəlxalq Vahid) təşkil edir. Lakin ciddi çatışmazlıq varsa, həkiminiz sizə daha yüksək dozalı d vitamini əlavəsi təyin edə bilər.
D vitamini yağda həll olunduğu üçün onu günün ən yağlı yeməyi ilə (məsələn, səhər yeməyi və ya nahar) birlikdə qəbul etmək sorulmasını artırır. Axşam saatlarında qəbul edildikdə isə bəzi insanlarda yuxu rejiminə mənfi təsir göstərə bilər.
Profilaktik olaraq çox aşağı dozalar qəbul edilə bilsə də, bədəninizə tam olaraq nə qədər dəstək lazım olduğunu bilmək üçün mütləq qan analizi verməlisiniz. Çünki həm əskikliyi, həm də həddindən artıq çoxluğu sağlamlıq üçün zərərlidir.
AZ − AZN
