DİQQƏT MƏRKƏZİ Dermatologiya Onkologiya
ÜMUMİ BAXIŞ
Dəri Xərçəngi Necə Olur və Niyə Yaranır?
Dəri xərçəngi, dəri hüceyrələrində baş verən genetik dəyişikliklər (mutasiyalar) nəticəsində yaranır. Bu dəyişikliklər hüceyrələrin nəzarətsiz şəkildə çoxalmasına və şiş toxumasına çevrilməsinə səbəb olur.
Xəstəliyin yaranmasında əsas rol oynayan risk faktorları aşağıdakılardır:
1
Günəş şüaları: Ultrabənövşəyi (UV) şüalara uzun müddət və qorumasız məruz qalmaq dərinin DNT strukturunu zədələyir.
2
Solyari istifadəsi: Süni UV şüaları xərçəng riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
3
Açıq dəri tipi: Çilli, rəngli gözlü və tez yanan dəri tipinə sahib olanlar daha çox risk altındadır.
4
Genetik faktorlar: Ailə tarixində dəri xərçəngi olan şəxslər daha diqqətli olmalıdır.
5
Zəif immunitet: İmmun sistemi zəif olan insanlarda hüceyrə bərpası çətinləşir.
SİMPTOMLAR
Dəri Xərçənginin Əlamətləri Hansılardır?
Dəri xərçəngi əlamətləri özünü fərqli formalarda göstərə bilər. Dərinizdə aşağıdakı dəyişiklikləri müşahidə etdikdə vaxt itirmədən mütəxəssisə müraciət etmək tövsiyə olunur:
- Sağalmayan yaralar: Uzun müddət (2-4 həftə) keçməsinə baxmayaraq sağalmayan, vaxtaşırı qanayan yaralar.
- Xalların dəyişməsi: Mövcud olan xalın böyüməsi, rənginin tündləşməsi və ya qeyri-bərabər paylanması.
- Asimmetriya: Xalın bir tərəfinin digər tərəfinə bənzəməməsi.
- Qeyri-müəyyən sərhədlər: Ləkənin və ya xalın kənarlarının kələ-kötür və ya dumanlı olması.
- Subyektiv hisslər: Dəridəki müəyyən bir nahiyədə daimi qaşınma, ağrı və ya yanma hissi.
TƏHLÜKƏLİ NÖV
Melanoma Nədir?
Melanoma dəri xərçənginin ən təhlükəli və aqressiv növüdür. O, dəriyə rəng verən piqment hüceyrələrindən (melanositlərdən) inkişaf edir. Melanomanı digər növlərdən fərqləndirən əsas cəhət, onun qısa müddətdə daxili orqanlara yayılma (metastaz) potensialına malik olmasıdır.
Melanoma adətən belə görünür:
- Qara, tünd qəhvəyi və ya qarışıq rəngli ləkələr.
- Sürətlə böyüyən və qabaran düyünlər.
- Üzərində qabıqlanma və ya qanaxma olan xallar.
VİZUAL TƏŞXİS
Dəri Xərçəngi Şəkilləri Nəyi Göstərir?
Dəri xərçəngi şəkilləri və klinik görüntüləri adətən diaqnoz üçün vizual ipucları verir. Bu görüntülərdə çox vaxt asimmetrik xallar, rəng keçidləri, qabarıq və ya çökük lezyonlar aydın şəkildə sezilir.
🚨
Diqqət: Öz bədəninizdə bu cür vizual oxşarlıqlar gördüyünüzdə, "keçər" deyib gözləmək yerinə dermatoskopik müayinədən keçmək həyati əhəmiyyət daşıyır.
İNTERAKTİV
Tez-tez Verilən Suallar (FAQ)
Dəri xərçəngi tam müalicə olunurmu? +
Bəli, erkən mərhələdə aşkar edildikdə dəri xərçəngi, o cümlədən melanoma cərrahi müdaxilə və digər üsullarla tam müalicə oluna bilər.
Hansı xallar təhlükəlidir? +
Asimmetrik olan, kənarları nizamsız, rəngi birdən çox çalar ehtiva edən və diametri 6 mm-dən böyük olan xallar təhlükəli hesab olunur (ABCDE qaydası).
Uşaqlarda dəri xərçəngi görülə bilərmi? +
Nadir olsa da, uşaqlarda da dəri xərçəngi və melanoma rast gəlinə bilər. Xüsusilə anadangəlmə böyük xalları olan uşaqlar mütəmadi nəzarətdə saxlanmalıdır.
AZ − AZN
