Müasir dünyada ümumi sağlamlıq, ailə planlaması və şüurlu cinsi həyat keyfiyyətli yaşamağın ən vacib şərtlərindən biridir. Həyat yoldaşı ilə birlikdə gələcəyi planlaşdırarkən qarşıya çıxan ən mühüm suallar adətən eyni mövzu ətrafında birləşir: Doğum kontrolu (hamiləlikdən qorunma) üsulları hansılardır, prezervativlər nə dərəcədə etibarlıdır və planlı hamiləlik üçün nələrə diqqət edilməlidir?
Bu bloq yazısında həm arzuolunmaz hamiləlikdən qorunma yollarını, həm də gələcəkdə sağlam bir körpə dünyaya gətirmək üçün atılmalı olan addımları elmi faktlara əsaslanaraq ətraflı şəkildə nəzərdən keçirəcəyik.
Doğum kontrolu, fərdlərin və ya cütlüklərin istədikləri zaman, sosial və iqtisadi cəhətdən hazır olduqları dövrdə uşaq sahibi olmalarını təmin edən elmi və tibbi üsulların bütünüdür. Bu üsullar yalnız arzuolunmaz hamiləliyin qarşısını almaqla qalmır, həm də qadın sağlamlığını qoruyur, abort kimi riskli tibbi müdaxilələrin sayını azaldır.
Hamiləlikdən qorunma metodları təsir mexanizminə görə əsasən iki qrupa bölünür:
Hər bir metodun effektivlik dərəcəsi, farmakoloji xüsusiyyətləri və orqanizmə təsiri fərqlidir. Buna görə də fərdi xüsusiyyətlərə ən uyğun üsulu seçmək üçün mütləq həkim-ginekoloqla məsləhətləşmək lazımdır.
Doğum kontrolu dedikdə dərhal ağla gələn və ən geniş yayılmış vasitələrdən biri prezervativdir. Bu metodun tibbi cəhətdən bu qədər tövsiyə edilməsinin çox ciddi və elmi səbəbləri var.
Prezervativin üstünlükləri nələrdir?
Elmi Fakt: Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (WHO) məlumatlarına görə, prezervativ ideal və tamamilə düzgün istifadə edildikdə hamiləlikdən 98% nisbətində qoruyur. Lakin real həyatda istifadə xətaları (gecikdirilməsi, yanlış ölçü seçilməsi və s.) səbəbindən bu effektivlik orta hesabla 87% civarında olur.
Hamiləlikdən qorunmaq üçün qadınlar tərəfindən ən çox üstünlük verilən üsullardan biri də oral kontraseptivlərdir (doğum kontrol həbləri). Bu həblər tərkibindəki sintetik estrogen və progestin hormonları sayəsində yumurtlamanı (ovulyasiyanı) dayandırır və uşaqlıq boynu seliyini qatılaşdıraraq spermlərin keçidinə mane olur.
Uzunmüddətli və geri çevrilə bilən qorunma istəyənlər üçün Uşaqlıqdaxili Vasitələr (Spiral) də yüksək effektivliyə (99%+) malik elmi metoddur və növündən asılı olaraq 3 ilə 10 il arasında qoruyuculuq təmin edir.
Doğum kontrol metodlarının əsas məqsədlərindən biri də cütlüklərin reproduktiv sağlamlığını qoruyaraq onları planlı hamiləlik prosesinə hazırlamaqdır. Hazır olduğunuzu hiss etdiyinizdə həkim nəzarəti altında qorunma üsullarını dayandıraraq hamiləlik prosesinə başlaya bilərsiniz.
Planlı hamiləlik dölün (embrionun) bətndaxili inkişafı və ananın sağlamlığı üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir. Hamilə qalmağa qərar verdiyiniz andan etibarən aşağıdakı tibbi addımları izləməlisiniz:
Hamiləlik öncəsi atılmalı olan addımlar:
Cütlükləri ən çox maraqlandıran suallardan biri kontraseptiv vasitələrin buraxılmasından sonra reproduktiv funksiyanın (fertilliyin) nə vaxt bərpa olunmasıdır.
Hamiləlik şansını maksimallaşdırmaq üçün qadının menstrual tsiklindəki ovulyasiya (yumurtlama) dövrünü hesablamaq və fertillik pəncərəsi sayılan bu günlərdə cinsi əlaqədə olmaq lazımdır.
Bəli, prezervativ doğru və vaxtında istifadə edildikdə HİV, hepatit B, sifilis və qonoreya kimi bir çox təhlükəli infeksiyalara qarşı effektiv mexaniki baryer yaradır və yoluxma riskini minimuma endirir.
Xeyr. Elmi tədqiqatlar sübut edir ki, oral kontraseptivlərin istifadəsi dayandırıldıqdan sonra qısa müddət ərzində (çox vaxt ilk ayda) qadının reproduktiv funksiyası və ovulyasiya prosesi bərpa olunur.
Körpədə mərkəzi sinir sistemi və neyral boru qüsurlarının qarşısını almaq üçün planlaşdırılan hamiləlikdən ən azı 1 ay əvvəl həkim nəzarəti ilə gündəlik 400 mikroqram fol turşusu qəbuluna başlanmalıdır.
Doğum kontrolu, prezervativ istifadəsi və hamiləlik planlaması bir-biri ilə sıx bağlı olan, elmi əsaslara malik anlayışlardır. Doğru zamanda, doğru üsulla qorunmaq sizi gələcəkdə həm psixoloji, həm də fizioloji cəhətdən tam hazır bir valideyn olmağa hazırlayır.
Özünüz və tərəfmüqabiliniz üçün ən uyğun kontraseptiv metodu və ya hamiləlik planını seçmək üçün mütləq sübutlu təbabətə əsaslanan mütəxəssis həkim rəyinə müraciət edin.
AZ − AZN
