Dəridə qəfildən yaranan qaşıntı, qızartı və quruluq hissi bir çox insanın ortaq problemidir. Gündəlik həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir edən bu narahatlıq, tibbdə ekzema (dermatit) adlanır. Ekzema, dərinin qoruyucu baryerinin zəifləmesi nəticəsində yaranan və xroniki xarakter daşıyan bir dəri xəstəliyidir. Bəs ekzema tam olaraq nədir, niyə yaranır və bu problemlə necə mübarizə aparmaq olar? Gəlin, bu sualların cavabını birlikdə öyrənək.
Ekzema hər yaş qrupunda fərqli formalarda özünü göstərə bilər. Xüsusilə körpələrdə və uşaqlarda tez-tez rast gəlinən bu xəstəliyin ən geniş yayılmış simptomları bunlardır:
Ekzemanın dəqiq yaranma səbəbi tam olaraq bilinməsə də, genetik və ekoloji faktorların birləşməsi bu xəstəliyi tətikləyir. Əgər ailənizdə allergiya, astma və ya ekzema tarixçəsi varsa, bu risk daha da artır.
Ekzemanı alovlandıran əsas amillər aşağıdakılardır:
Gündəlik həyatda istifadə etdiyimiz bəzi sabunlar, şampunlar, qabyuyan mayelər və paltar tozları dərinin təbii yağ təbəqəsini məhv edir. Bu da dərini xarici təsirlərə qarsı müdafiəsiz qoyur.
Gərgin iş rejimi, yorğunluq və emosional stress ekzemanın ən böyük dostudur. Stress bədəndə iltihab proseslərini sürətləndirərək dərinin qıcıqlanmasına yol açır.
Xüsusilə qış aylarında soyuq və quru hava dəridəki rütubəti minimuma endirir. Evlərdə istifadə olunan qızdırıcılar da havanı qurutduğu üçün ekzema əlamətlərini kəskinləşdirir.
Ekzema yetkinlərlə yanaşı, körpəlik və uşaqlıq dövrünün də ən sıx rastlanılan dəri problemlərindən biridir. Körpələrdə ekzema adətən ilk aylarda, xüsusilə yanaqlarda, baş dərisində, qol və qıçların xarici hissələrində qızartı və quruluqla başlayır. Uşaq böyüdükcə bu yaralar dirsək və diz qatlanacaqlarına doğru yer dəyişir.
Valideynlərin bu dönəmdə diqqət etməli olduğu ən vacib məqam uşağın dərisini qaşımasının qarşısını almaqdır. Çünki uşaqlar dərini qaşıdıqca dırnaqdakı bakteriyalar açıq yaralara keçir və infeksiya riski yaranır. Körpələrin dırnaqları mütəmadi olaraq kəsilməli, onlara pambıq əlcəklər geyindirilməlidir. Həmçinin uşaqların çimdirilmə müddəti 10 dəqiqədən uzun olmamalı və mütləq ilıq sudan istifadə edilməlidir.
Körpələrdə ekzemanın qarşısını almaq və yaraları sakitləşdirmək üçün xüsusi hipoallergen krem və losyonlardan istifadə edilməsi tövsiyə olunur.
Tibbi müalicə ilə yanaşı, ev şəraitində tətbiq olunan təbii üsullar da dərinin sağalma prosesini sürətləndirir və qaşıntını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır:
Ekzema tamamilə yox olan bir xəstəlik olmasa da, düzgün qulluq və müalicə üsulları ilə nəzarət altında saxlanıla bilər. Sağlam bir dəriyə qovuşmaq üçün bu addımlara diqqət yetirməlisiniz:
Ekzema ilə mübarizənin qızıl qaydası düzgün qidalanma və dərini daxildən və xaricdən nəmləndirməkdir. Duş qəbul etdikdən dərhal sonra, ilk 3 dəqiqə ərzində dərinin tipinə uyğun, ətirsiz və hipoallergen bir nəmləndirici krem çəkilməlidir. Eyni zamanda daxildən nəmlənməni artırmaq üçün vitamin əlavələrinin qəbulu da faydalı ola bilər.
Sintetik və ya yun parçalar dərini qıcıqlandıraraq qaşıntını artırır. Buna görə də bədənin hava almasını təmin edən pambıq və yumşaq teksturalı geyimlər seçilməlidir.
Simptomlar şiddətləndiyi zaman mütləq bir dermatoloqa müraciət edilməlidir. Həkimin məsləhəti ilə yerli kortikosteroid tərkibli məlhəmlər və ya qaşıntı əleyhinə dərmanlar istifadə oluna bilər.
Xeyr, ekzema qətiyyən yoluxucu bir xəstəlik deyil. Başqa bir insandan sizə keçməsi və ya sizdən başqasına ötürülməsi mümkün deyil.
Bəzi qidalar (məsələn, süd məhsulları, yumurta, qoz-fındıq və qatqı maddəsi olan hazır qidalar) allergik reaksiyanı artıra bilər. Sağlamlıq üçün balanslı qidalanmaq və sizdə qaşıntı yaradan qidaları rasiondan çıxarmaq faydalıdır.
Ekzema xroniki bir xəstəlikdir, yəni zaman-zaman təkrarlana bilər. Lakin düzgün qulluq, tetikleyici faktorlardan uzaq durmaq və həkim tövsiyələrinə əməl etməklə uzun müddət heç bir simptom olmadan rahat yaşamaq mümkündür.
AZ − AZN
