Ekzema nədir — dərinin iltihabi xəstəliyidir, tibbi adı atopik dermatitdir. Dərinin qoruyucu baryer funksiyası pozulur — nəmlik itirilir, qıcıqlandırıcılar daxil olur, iltihab yaranır. Ekzema uşaqların 20%-ni, böyüklərin 10%-ni təsir edir. Xroniki xarakter daşıyır — alovlanma və sakitləşmə dövrləri ilə davam edir. Egzema və ekzema eyni xəstəliyin fərqli yazılışıdır.
Ekzema nədən olur — genetik meyillilik (filaqqrin gen mutasiyası), immunitet pozulması, dəri baryerinin zəifliyi. Tetikləyici amillər: stres, quru hava, tər, sabun/deterjan, yun paltar, allergenlər (ev tozu, heyvan tükü), bəzi qidalar (süd, yumurta, qoz). Əldə ekzema nədən olur — tez-tez əl yuma, kimyəvi maddələr, deterjan, latex əlcək. Əl ekzeması peşə xəstəliyi olaraq da qeydə alınır.
Ekzema əlamətləri — intensiv qaşınma (xüsusilə gecə), qızartı, quruluq, soyulma, çatlar, sulanma (kəskin dövrdə), qalınlaşmış dəri (xroniki). Ən çox əllərdə, üzdə, dirsəklərin iç tərəfində, dizlərin arxasında görünür. Ekzema yoluxucudurmu — XEYR, ekzema yoluxucu deyil, başqasına keçmir. Bu, immun sistemin öz dəriyə qarşı reaksiyasıdır.
Sedef xəstəliyi nədir — autoimmun dəri xəstəliyidir. İmmun sistem səhvən sağlam dəri hüceyrələrinə hücum edir — hüceyrə yenilənməsi normalda 28 gün əvəzinə 3-4 günə baş verir. Nəticədə gümüşü-ağ pulcuqlarla örtülü qalınlaşmış, qızarmış dəri ləkələri yaranır. Sedef xəstəliyi dünya əhalisinin 2-3%-ni təsir edir. Psoriaz nədir — latın dilindəki adıdır, psoriasis və sedef eyni xəstəlikdir.
Sedef xəstəliyi əlamətləri — gümüşü-ağ pulcuqlu qırmızı plaklar, qaşınma (ekzemadan daha yüngül), dırnaq dəyişiklikləri (nöqtələnmə, qalınlaşma), oynaq ağrısı (psoriatik artrit — 30% xəstədə). Sedef xəstəliyinin əlamətləri ən çox dirsəklərdə, dizlərdə, baş dərisində, belin aşağı hissəsində görünür. Sedef xəstəliyi nədən olur — genetik + tetikləyicilər: stres, infeksiya, dərman (beta-bloker, litium), soyuq hava, cızıq/zədə (Koebner fenomeni). Sedef xəstəliyinin başlanğıcı adətən 15-35 yaşda olur.
Hər ikisi xronikdir — tam sağalmır, lakin idarə olunur. Hər ikisi stres, soyuq hava, quru hava ilə alovlanır. Hər ikisində nəmləndirici dəri baxımı əsas müalicədir. Hər ikisində bağırsaq sağlamlığı (gut-skin axis) vacib rol oynayır — probiotik dəstək hər iki xəstəlikdə effektivdir. Qaşınmaya nə kömək edir — nəmləndirici, soyuq kompres, antihistamin, kortizon krem (həkim təyinatı).
Qaşınma nədən olur — ekzema, psoriaz, allergiya, quru dəri, mantar, kontakt dermatit, böcək sancması, stres. Bədəndə qaşınma nədən olur — bütün bədən qaşınması qaraciyər, böyrək, tiroid probleminə də işarə edə bilər. Gecə qaşınma səbəbləri — ekzema gecə güclənir (cortisol düşür), yataq gənələri, quru hava. Ayaqlarda qaşınma nədən olur — quru dəri, ekzema, kontakt dermatit, variköz vena.
Qaşınmaya nə kömək edir — nəmləndirici krem (Bioderma Atoderm), soyuq kompres, pambıq paltar, otaq nəmləndiricisi. Bədən qaşınmasına nə kömək edir — antihistamin (setirizin, loratadin), yulaf vannası, aloe vera. Bədəndəki qaşınmaya nə kömək edir — qaşımayın (dəri zədələnir, infeksiya riski artır), buz torbası ilə əvəzləyin. Qaşınma 2+ həftə davam edərsə, pulcuqlanma, qanaxma varsa — dermatoloqa müraciət edin.
Ekzemaya nə kömək edir — ən vacib addım dərinin baryer funksiyasını bərpa etməkdir. Bu, nəmləndirici emollientlərlə edilir. Ekzema necə keçir — tam keçmir, lakin düzgün nəmləndirici ilə alovlanmalar 70-80% azalır. Ekzema müalicəsi üç sütuna əsaslanır: nəmləndirici (gündəlik), iltihab əleyhinə krem (alovlanmada), tetikləyicilərdən qaçma. Bioderma Atoderm İntensiv Baume atopik dəri üçün xüsusi hazırlanıb — dəri baryerini bərpa edir, 24 saat nəm saxlayır, qaşınmanı azaldır.
EPA və DHA güclü iltihab əleyhinə təsir göstərir — ekzema və psoriazda iltihab əsas problemdir. Omega-3 həm dəri baryerini daxildən gücləndirir, həm qaşınmanı azaldır, həm alovlanma tezliyini düşürür. Araşdırmalar 12 həftə omega-3 qəbulunun ekzema şiddətini 30% azaltdığını göstərib.
Bağırsaq florasının balansı dəriyə birbaşa təsir edir — bu, "gut-skin axis" adlanır. Disbakterioz (flora pozulması) dəridə iltihab artırır, ekzema və psoriaz alovlanır. Probiotik floranı bərpa edir, immunitet tənzimlənir, dəri iltihabı azalır. Meta-analiz göstərib ki, probiotik ekzema riskini uşaqlarda 26% azaldır.
İsti su yox — ılıq su (32-34°C). Sabun yox — sindetlər (Bioderma Atoderm Duş Yağı). Duş 5-10 dəqiqədən çox olmasın. Silmək yox — yumşaq dəsmalla qurutmaq.
Duşdan sonra 3 dəqiqə ərzində nəmləndirici çəkin — dəri hələ nəm ikən baryer bağlanır, nəm saxlanır. Gündə 2 dəfə — səhər və axşam. Quru zonalara (əllər, dirsəklər, topuqlar) əlavə qat.
Ekzema baryer pozulmasıdır, sedef xəstəliyi autoimmun reaksiyadır — lakin hər ikisinin müalicəsi nəmləndirmədən başlayır. Bioderma Atoderm xaricdən, Omega-3 daxildən, Probioksin bağırsaqdan dəri sağlamlığını dəstəkləyir. Stres idarəetmə, pambıq paltar, ılıq duş, 3 dəqiqə qaydası — sadə vərdişlər böyük fərq yaradır.
AZ − AZN
