Gluten nədir və uşaqlarda gluten həssasiyyəti necə yaranır?

Son illərdə gluten, glutensiz qidalar və uşaq qidaları mövzuları valideynlər arasında ən çox maraq doğuran sağlam qidalanma mövzularındandır. Xüsusilə uşaqlarda həzm problemləri, allergiya əlamətləri və dəri səpkiləri müşahidə edildikdə, gluten əsas şübhə mənbələrindən biri olur.

Bu yazıda gluten nədir, gluten nələrdə var, uşaqlarda gluten həssasiyyəti və glutensiz qidalanma mövzularını ətraflı izah edəcəyik.

 

---

 

Gluten nədir?

Gluten buğda, arpa və çovdar kimi taxıllarda olan zülal növüdür. O, xəmirin elastik olmasını təmin edir və çörək, peçenye, makaron kimi məhsullarda geniş istifadə olunur.

Lakin bəzi uşaqlar üçün gluten:

• həzm sistemini çətinləşdirə bilər
  
  

• allergiya əlamətlərinə səbəb ola bilər
  
  

• bağırsaq problemləri yarada bilər
  
  

 

---

 

Gluten nələrdə var?

Valideynlər üçün ən vacib suallardan biri “gluten nələrdə var?” sualıdır.

Gluten əsasən bu məhsullarda olur:

• Çörək və un məmulatları
  
  

• Uşaq peçenyesi (xüsusilə adi unla hazırlananlar)
  
  

• Makaron və bulka məhsulları
  
  

• Bəzi hazır uşaq qidaları
  
  

• Emal olunmuş qidalar
  
  

Bu səbəbdən uşaq qidaları alarkən tərkib etiketini oxumaq çox vacibdir.

 

---

 

Uşaqlarda gluten həssasiyyəti nədir?

Gluten həssasiyyəti uşaqlarda gluten qəbulundan sonra yaranan mənfi reaksiyalardır. Bu, çölyak xəstəliyi olmadan da baş verə bilər.

Uşaqlarda gluten həssasiyyətinin əlamətləri

• Qarın ağrısı və şişkinlik
  
  

• İshal və ya qəbizlik
  
  

• Allergiya səpkiləri, dəridə qızartı
  
  

• Halsızlıq və iştahasızlıq
  
  

• Uşaqlarda allergiya əlamətləri
  
  

Bu hallar davamlı olarsa, həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.

 

---

 

Gluten allergiyası və qida allergiyası fərqi

Çox vaxt allergiya ilə gluten həssasiyyəti qarışdırılır.

• Qida allergiyası – immun sisteminin reaksiyasıdır
  
  

• Gluten həssasiyyəti – əsasən həzm sistemi ilə bağlıdır
  
  

Uşaqlarda allergiya zamanı nə etməli?
Əlamətlər olduqda qidanı dayandırmaq və mütəxəssisə müraciət etmək vacibdir.

 

---

 

Glutensiz qidalar uşaqlar üçün uyğundurmu?

Glutensiz qidalar yalnız həssaslığı olan uşaqlar üçün deyil, bəzi hallarda həzm problemi yaşayan uşaqlar üçün də uyğun ola bilər.

Glutensiz qidalanmada istifadə olunur:

• Glutensiz un
  
  

• Düyü, qarğıdalı, qarabaşaq
  
  

• Təzə tərəvəz və meyvələr
  
  

• Təbii protein mənbələri
  
  

Lakin unutmaq olmaz ki, düzgün qidalanma balanslı olmalıdır.

 

---

 

Sağlam və düzgün qidalanma uşaqlar üçün niyə vacibdir?

Sağlam qidalanma uşaqların:

• immun sistemini gücləndirir
  
  

• böyümə və inkişafını dəstəkləyir
  
  

• allergiya riskini azalda bilər
  
  

Sağlam qidalanma menyusu tərtib edilərkən:

• təbii qidalar
  
  

• yaşa uyğun porsiyalar
  
  

• allergen riskləri
  
  

nəzərə alınmalıdır.

 

---

 

Tez-tez verilən suallar

Gluten hər uşaq üçün zərərlidirmi?
Xeyr. Gluten yalnız həssaslığı və ya allergiyası olan uşaqlarda problem yarada bilər.

Uşaqlarda allergiya səpkiləri glutenlə bağlı ola bilərmi?
Bəli, bəzi hallarda gluten qəbulu dəridə allergiya səpkilərinə səbəb ola bilər.

Glutensiz qidalanma həkim məsləhəti olmadan olarmı?
Uzunmüddətli glutensiz pəhriz üçün mütləq mütəxəssis məsləhəti tövsiyə olunur.

 

---

 

Nəticə

Gluten, gluten həssasiyyəti və uşaq qidalanması mövzuları valideynlər üçün ciddi diqqət tələb edir. Hər uşaq fərqlidir və qidalanma da fərdi yanaşma tələb edir. Əlamətlər müşahidə olunduqda vaxtında müdaxilə və düzgün qida seçimi uşağın sağlam inkişafı üçün əsas şərtdir.