Kələm həm ucuz, həm də tərkibi vitamin və minerallarla zəngin olan ən güclü tərəvəzlərdən biridir. Onu kələm dolma, kələm salatı, kələm turşusu, şirə və sadə yeməklər şəklində gündəlik rasiona əlavə etməklə mədə və bağırsaq sağlamlığını dəstəkləmək mümkündür.
Kələm A, C, K vitaminləri, fol turşusu, kalium, kalsium, kükürd və liflə zəngindir. Bu tərkib:
immunitet sistemini gücləndirməyə kömək edir
orqanizmdə sərbəst radikalları neytrallaşdıran antioksidant təsir göstərir
mədə və bağırsaq selikli qişasını qoruyur, həzmi yüngülləşdirir
xolesterolu və qan təzyiqini balansda saxlamağa dəstək olur
Araşdırmalar göstərir ki, kələmin tərkibindəki bəzi maddələr xərçəng hüceyrələrinin çoxalmasını ləngidə bilər, xüsusən də bağırsaq və mədə xərçəngi riskini azaltmağa kömək edən qoruyucu faktor kimi qiymətləndirilir.
“Mədə ağrısı”, “mədə yanması”, “mədə-bağırsaq soyuqlaması” kimi problemlərdən əziyyət çəkənlər təbii qidalar axtaranda kələm çox tez-tez gündəmə gəlir. Liflə zəngin olması sayəsində:
bağırsağın hərəkətini normallaşdırır
qəbizliyi azaldır
faydalı bağırsaq bakteriyaları üçün qida rolunu oynayır
Xüsusilə kələm turşusu təbii probiotik mənbə hesab olunur: fermentasiya prosesində yaranan faydalı bakteriyalar bağırsaq florasını dəstəkləyir, immuniteti gücləndirən təsir göstərir.
Diqqət: Aktiv mədə xorasında, ağır “mədə yanması” şikayətlərində və ya spesifik mədə xəstəliklərində kələmi mütləq həkimlə məsləhətləşərək istifadə etmək lazımdır.
İstifadəçilər “kələm dolma”, “kələm dolması resepti”, “kələm salatı”, “qırmızı kələm salatı”, “kələm turşusu resepti” kimi axtarışlar edir. Blogu həm sağlamlıq, həm də kulinariya niyyəti ilə gələnlər üçün belə qruplaşdırmaq faydalıdır:
Kələm dolma ən çox axtarılan yeməklərdən biridir və kələmi gündəlik rasiona daxil etməyin dadlı yoludur. Düyü, qiymə, göyərti və ədviyyatlarla hazırlanmış içlik kələm yarpağına bükülür və bişirilir. Bu yemək:
yüksək lif və proteinlə toxluq hissini artırır
digər dolma növlərinə nisbətən daha yüngül sayılır
mədə üçün ağır olmayan, balanslı yemək variantıdır
“Salat reseptləri”, “kələm salatı”, “qırmızı kələm salatı” axtaranlar üçün kələm mükəmməl bazadır. Nazik doğranmış kələm, kök, avokado və digər tərəvəzlərlə birlikdə:
az kalorili, arıqlama proqramı üçün uyğun nahar və ya şam seçimidir
C vitamini və antioksidantla zəngin, immunitet gücləndirici salatdır
“Kələm turşusu” və “turşu” sözləri də kifayət qədər axtarılır. Düzgün hazırlanmış kələm turşusu:
probiotik təsir göstərir
bağırsaq hərəkətini yaxşılaşdırır
qış mövsümündə immuniteti dəstəkləyən ənənəvi qidadır
Lakin hipertoniya, böyrək problemləri və ya duz məhdudiyyəti olanlar kələm turşusunu az miqdarda qəbul etməlidirlər, çünki duz tərkibi yüksək ola bilər.
“Vitamin”, “vitamin C”, “multivitamin”, “vitamin kompleksi” kimi axtarışların həcmi çox böyükdür. Kələm təkbaşına bu əlavələrin yerini tam tutmasa da:
C vitamini, K vitamini və fol turşusu baxımından çox zəngindir
lif və fitokimyəvi maddələr baxımından tablet şəklində vitaminlərdən daha üstün ola bilər
gündəlik tərəvəz qəbulu ilə birlikdə vitamin balansını təbii yolla dəstəkləyir
Aptek şəbəkəsinin blogunda əsas mesaj belə ola bilər: əvvəlcə düzgün qidalanma və kələm kimi tərəvəzlərlə vitamin ehtiyacını qarşılamaq, çatışmazlıq və ya xüsusi hal olduqda həkim məsləhəti ilə vitamin preparatlarına müraciət etmək.
Kələm ümumiyyətlə təhlükəsiz tərəvəzdir, amma bəzi hallarda ehtiyatlı olmaq lazımdır:
kəskin mədə və bağırsaq xəstəlikləri
qaz, şişkinlik, “mədə qıcqırması” meyilli şəxslər
qalxanabənzər vəzi problemi olan, yod qəbulunu izləyən xəstələr (çox miqdarda çiy kələm qəbulu məsləhət deyil)
Bu qrupda olanlar kələmi az miqdarda, daha çox bişmiş və ya turşu formasında, həkimlə məsləhətləşərək qəbul etməlidirlər.
Sağlam insan üçün gündə 100–200 qram çiy və ya bişmiş kələm normal hesab olunur. Kələm turşusu və ya çox duzlu formalar isə porsiya olaraq daha az qəbul edilməlidir.
Yüngül mədə diskomfortu, həzmsizlik və qəbizlikdə lif sayəsində yaxşı təsir göstərə bilər. Amma aktiv mədə xorasında və kəskin ağrıda özbaşına “müalicə” kimi yox, həkim nəzarəti ilə istifadə olunmalıdır.
Bəli, az kalorili və liflə zəngin olduğu üçün arıqlama proqramı üçün ideal tərəvəzdir. Kələm salatı və kələm dolma doygunluq verərək kalori qəbulunu azaltmağa kömək edir.
Kələm turşusu təbii probiotikdir, lakin duz miqdarı yüksək ola bilər. Hipertoniya, böyrək və ürək xəstəliyi olanlar turşunu çox yeməməli, duz qəbulunu həkimlə razılaşdırmalıdır.
Qırmızı kələm antioksidant piqmentlərlə (antosiantinlər) daha zəngindir, ürək-damar sistemi və damar elastikliyi üçün əlavə fayda verə bilər. Ağ kələm isə dad və struktur baxımından dolma və klassik salatlar üçün daha uyğundur.
Kələm mədə və bağırsağın “dostu” olan, eyni zamanda immuniteti gücləndirən, vitamin və liflə zəngin, çox yönlü tərəvəzdir. Onu kələm dolma, kələm salatı, kələm turşusu və digər reseptlərlə rasiona əlavə etməklə həm həzmi yüngülləşdirmək, həm də xərçəng və ürək-damar xəstəlikləri üçün risk faktorlarını azaltmağa dəstək vermək mümkündür. Əsas odur ki, mövcud mədə-bağırsaq və xroniki xəstəlikləriniz varsa, kələmin miqdarını və formasını həkiminizlə birlikdə seçəsiniz.
AZ − AZN
