Qebizlik körpə və uşaqlarda ən çox rast gəlinən həzm problemlərindən biridir. Dünya statistikasına görə hər 3 körpədən 1-i həyatlarının müəyyən dövründə qebizlik yaşayır. Uwaqlarda qebizlik yetkin yaşda olduğu kimi nəcis çıxarmanın çətinləşməsi, gec və ya az nəcis ifrazı, sərt nəcis və ağrılı boşaltma ilə özünü göstərir.
Yeni doğulmuş körpədə qəbizlik ana südü və ya formul keçidi ilə bağlı ola bilər. 3 ayliq korpe, 4 aylıq, 5 aylıq və 6 aylıq dövrlərində bağırsaq sistemi yetkinləşir və qida rejimi dəyişdikcə yeni problemlər yarana bilər. Əlavə qida başlandığında — yəni 6 aydan sonra — qəbizlik xüsusilə artır, çünki bagirsaq yeni qida növlərinə uyğunlaşmalıdır.
Bu yazıda usaqlarda qebizlik ucun ne etmeli sualını cavablandırırıq — səbəblər, əlamətlər, təbii müalicə yolları, düzgün qidalanma və hansı hallarda usaq qastroenteroloquna müraciət etmək lazım olduğunu izah edirik. Saglam qidalanma körpənin hezm sistemi üçün ən vacib amildir.
Qebizlik körpələrdə müxtəlif səbəblərdən yarana bilər — qida keçidi, dehidratasiya, lif çatışmazlığı, fiziki aktivlik azlığı və ya psixoloji amillər. Səbəbi düzgün müəyyən etmək həll yolunun açarıdır.
Yeni doğulmuş körpə bir neçə gün nəcis çıxarmaması həmişə qəbizlik demək deyil. Əgər körpə narahat deyilsə, qarnı yumşaqdırsa və yaxşı qidalanırsa, bu normal vəziyyət ola bilər. Lakin qarın şişdikdə və ya körpə ağrı çəkdikdə pediatra müraciət edin.
Yeni valideynlər üçün qəbizlik ilə normal nəcis tezliyini ayırd etmək çətin ola bilər. Ana südü ilə qidalanan körpələrdə nəcis tezliyi gündə 8 dəfədən həftədə bir dəfəyə qədər dəyişə bilər — və bütün bu hallarda körpə sağlam ola bilər. Əsas məsələ tezlik deyil, nəcisin tekstu və körpənin rahatlığıdır.
Qebizlik əlamətləri sadəcə nəcis ifrazı ilə məhdudlaşmır. Qarinda kop siskinlik, gaz, narahatlıq, iştahsızlıq və yatma problemləri də əlamətlər arasındadır. Körpə qarnını barmağı ilə basanda ağrıdan ağlayır, ayaqlarını qarnına çəkir və üzü qızarır.
Qanlı nəcis, kəskin və davamlı qarın ağrısı, qusma, qızdırma, çəki itkisi, 5 gündən çox nəcisin olmaması — bu hallar bagirsaq xesteliyinin elametleri ola bilər. Usaq qastroenteroloquna və ya təcili tibbi yardıma müraciət edin.
Körpənin bagirsaq sistemi yetkindən fərqli olaraq hələ tam yetkinləşməyib. Sağlam bağırsaq mikroflorası körpənin immunitetinin 70%-ni formalaşdırır — yəni bağırsaq sağlamlığı ümumi sağlamlığın açarıdır. Hezm sisteminin düzgün işləməsi üçün üç əsas amil vacibdir: doğru qida, kifayət qədər maye və faydalı bakteriyalar.
Yeni doğulmuş körpədə bağırsaq mikroflorası ana südü vasitəsilə formalaşır. Formula keçidi və ya antibiotik istifadəsi bu balansı poza bilər. Pozulmuş mikroflora qebizlik, ishal, qarinda kop siskinlik və kolik kimi problemlərə səbəb olur.
Kolik bebek nedir sualı yeni valideynlərin ən çox verdiyi suallardandır. Kolik körpədə qaz, qarın ağrısı və narahatlıqla özünü göstərən vəziyyətdir — adətən 3 aylıq dövrdə pik nöqtəyə çatır və 4–6 aya qədər keçir. Lif zəngin siyiqlar və lifli pureler həm kolik, həm də qəbizliyi azaltmağa kömək edir.
Qebizlik ucun tebii mualicesi körpələrdə birinci tövsiyə olunan yanaşmadır — dərmanlardan əvvəl qida və həyat tərzi dəyişiklikləri sınanmalıdır. Düzgün yanaşma ilə körpədə qəbizliyi 3–7 gündə aradan qaldırmaq mümkündür.
Qebizlik ucun caylar böyüklərə tövsiyə olunsa da, körpələrdə yalnız pediatr məsləhəti ilə istifadə edilməlidir. Bagirsaq isledici caylar arasında rezene çayı (1 yaşdan sonra), nanə çayı və çobanyastığı çayı yer alır. Lakin körpələrdə əsas həll yolu çaylar deyil — düzgün qida rejimi və lifli məhsullardır.
Bagirsaq temizlenmesi böyüklər üçün nəzərdə tutulan bir prosedurdur — körpələrdə tətbiq olunmur. Körpədə düzgün bagirsaq fəaliyyəti üçün təbii üsullar (qida + maye + masaj) kifayətdir.
Düzgün qidalanma körpədə qəbizliyin həm profilaktikası, həm də müalicəsi üçün ən vacib amildir. Duzgun qidalanma rejimi körpənin yaşına və individual ehtiyacına uyğun seçilməlidir. Saglam qidalanma menyusunda lifli tərəvəz pureləri, tam dənli siyıqlar, asan həzm olunan süd məhsulları və kifayət qədər maye yer almalıdır. Qidalanma rejimi körpənin yaşına və individual ehtiyacına görə fərqlənir.
Keçi südü əsaslı məhsullar inək südü əsaslı qidalardan daha yumşaq həzm olunur. Keçi südünün yağ hissəcikləri daha kiçikdir, protein quruluşu yumşaqdır və bagirsaqda daha az iltihab yaradır. Bu səbəbdən keçi südlü siyiq və meyvə pureləri qəbizliyə meyilli körpələr üçün ideal seçimdir.
Kabrita Hollandiya istehsalı keçi südü əsaslı körpə qidaları brendidir. Şəkərsiz, süni boyalı və konservantlı olmayan, vitamin və mineralla zənginləşdirilmiş formulalar 6 aylıq və yuxarı uşaqlar üçün ideal əlavə qidadır. Aşağıda 3 əsas Kabrita məhsulunu təqdim edirik.
Balqabaq təbii laksativ təsir göstərir — yumşaq lif quruluşu nəcis həcmini artırır və bağırsaq hərəkətliliyini stimullaşdırır. Çoxdənli formula isə əlavə B vitaminləri və minerallar təqdim edir. Bu siyıq qəbizliyə meyilli körpələr üçün ideal səhər yeməyidir.
7 taxıl qarışığı (buğda, yulaf, qarğıdalı, çovdar, düyü, arpa, darı) körpəyə müxtəlif lif növləri təqdim edir. Bu çeşidlilik bağırsaq mikroflorasını gücləndirir və qəbizliyin qarşısını alır. Banan dadı isə körpələrə xoş gəlir və iştahsız uşaqlarda usaq ucun istah acan vitamin kimi təbii fonksiya görür.
Usaq pecenyeleri aralıq qidalanma üçün ideal seçimdir. Kabrita peçenyeləri yumşaq teksturası ilə diş çıxan körpələr üçün uyğundur, bananın təbii şirinliyi əlavə şəkərə ehtiyac olmadan dadlı edir. Süddə yumşalanda asan həzm olur və 5 ayliq usaq ucun yemek reseptlerinin də (6 aydan sonra) bir hissəsi ola bilər.
Hər yaş dövründə körpənin qida ehtiyacı və bağırsaq sistemi fərqlənir. 1 ayliq korpe nece qram yemelidir, yeni dogulmus korpe nece ml yemelidir kimi suallar yeni valideynlərin ən çox verdiyi suallardandır. Aşağıda yaş dövrlərinə görə tövsiyələr təqdim edilir.
Hər yeni qidanı 3–5 gün fərqlə tək-tək təqdim edin və allergik reaksiyaya nəzarət edin. Tərəvəz pureləri ilə başlayın, sonra meyvə pureləri və siyıqlar əlavə olunur. Nan usaq yemeyi haqqinda və digər formul süd məhsulları haqqında pediatrla məsləhətləşin.
Qebizlik ucun derman seçimi körpələrdə xüsusi diqqət tələb edir. Yetkinlər üçün nəzərdə tutulan dərmanların əksəriyyəti uşaqlara uyğun deyil. Qebizlik ucun derman adlari arasında ən təhlükəsiz olanları laktuloza əsaslı preparatlar, gliserin şamlar və yağlı laksativlərdir. Usaqlarda qebizlik ucun derman mütləq pediatr nəzarəti ilə qəbul edilməlidir.
Qebizlik ucun şam (gliserin suppozitoriya) körpələrdə ən təhlükəsiz seçimdir — bağırsaq divarına yerli təsir göstərir, sistemə hopmaz və 15–30 dəqiqə ərzində nəticə verir. Lakin müntəzəm istifadəsi tövsiyə olunmur — yalnız təcili hallarda.
Qebizlik aradan qaldirmaq üçün hezm ucun dermanlar olaraq probiotik preparatlar da kömək edə bilər. Bunlar bağırsaq mikroflorasını bərpa edir və uzunmüddətli effekt göstərir. Qebizlik yox etmek sadəcə dərmanla deyil, qida + maye + hərəkət kombinasiyası ilə həyata keçir.
Körpələrə yetkinlər üçün hazırlanmış laksativ dərmanları VERMƏYİN. Qiciqlanmis bagirsaq sindromu elametleri görünürsə və ya qəbizlik 1 həftədən çox davam edirsə, mütləq usaq qastroenteroloquna müraciət edin. Özbaşına dərman seçimi körpəyə ciddi zərər verə bilər.
Qebizlik körpələrdə yaygın problemdir, lakin əksər hallarda düzgün qidalanma, kifayət qədər maye və təbii üsullarla aradan qaldırıla bilər. Lifli tərəvəz və meyvə pureləri, keçi südlü siyıqlar və Kabrita kimi pediatr-yönlü brendlərin məhsulları körpənin bagirsaq sağlamlığı üçün ideal seçimdir. 1 həftədən çox davam edən qəbizlik və ya qan ləkələri olduqda mütləq pediatr ilə məsləhətləşin.
Körpənizin sağlam böyüməsi düzgün qidalanmadan başlayır!
AZ − AZN
