Döşənək (Mazol) Nədir? Səbəbləri, Müalicəsi və Profilaktikası

Mazol (Döşənək) Nədir və Niyə Yaranır?

Mazol, dərinin davamlı olaraq sürtünməyə, təzyiqə və ya qıcıqlanmaya məruz qalması nəticəsində yaranan qalınlaşmış dəri təbəqəsidir. Orqanizmimiz təzyiqə məruz qalan həssas bölgəni qorumaq üçün həmin hissədə hüceyrə istehsalını artırır və nəticədə sərt dəri təbəqəsi formalaşır.

Mazolların yaranmasının əsas səbəbləri aşağıdakılardır:

• Yanlış ayaqqabı seçimi: Çox dar, sıx, ucu sivri və ya əksinə, ayağa böyük gələn ayaqqabılar dərini daim sürtür.
• Hündürdaban ayaqqabılar: Çəkinin ayağın ön hissəsinə qeyri-bərabər paylanması nəticəsində burada döşənəklər yaranır.
• Corabsız ayaqqabı geyinmək: Sürtünməni birbaşa artırır.
• Fiziki iş və idman: Ağır qantellərlə işləmək, bağçılıq və ya alətlərlə davamlı təmas əllərdə mazol yaradır.
• Ayaq strukturunun anatomik pozuntuları: Yastıayaqlılıq və ya sümük çıxıntıları təzyiq nöqtələrini dəyişdirir.

Mazol Tibbdə Nə Üçün İstifadə Olunur?

Bir çox insan mazolu sadəcə bir xəstəlik kimi görsə də, klinik tibbdə və dermatologiyada bu vəziyyət bədənin mükəmməl müdafiə sisteminin sübutudur.

1. Mexaniki Qorunma funksiyası

Tibbi nöqteyi-nəzərdən mazol, dərinin altındakı daha həssas toxumaların, sinirlərin və qan damarlarının zədələnməsinin qarşısını almaq üçün yaranır. Əgər bədən bu sərt təbəqəni əmələ gətirməsəydi, davamlı sürtünmə dərinin cırılmasına, açıq yaraların yaranmasına və infeksiyalaşmaya səbəb olardı.

2. Diaqnostik Göstərici

Həkimlər (podoloqlar və dermatoloqlar) mazolun yerləşdiyi nahiyəyə baxaraq xəstənin yeriş anatomiyası, onurğa sütununun vəziyyəti və ya ortopedik problemləri haqqında ilkin diaqnoz qoya bilirlər. Məsələn, ayaq baş barmağının kənarındakı mazol çox vaxt yanlış basma vərdişindən xəbər verir.

Mazol Nə İşe Yarayar?

Mazol ilkin mərhələdə dərini qorumağa yarayır. Sərtləşən dəri həmin nahiyənin daha az zədələnməsini təmin edir. Lakin bu müdafiə mexanizmi müalicə olunmadıqda bəzi problemlərə yol açır:

• Ağrı və Hərəkət Məhdudiyyəti: Zamanla mazolun mərkəzində kök (nüvə) formalaşır. Bu kök sinir uclarına təzyiq etdikdə gəzinti zamanı şiddətli ağrılar verir.
• İltihablaşma Riski: Xüsusilə diabet (şəkərli diabet) xəstələrində və qan dövranı pozuntusu olan şəxslərdə mazolun altı infeksiyalaşa bilər ki, bu da ciddi ayaq yaralarına (diabetik daban xorası) səbəb olur.

Mazolun Müalicəsi və Ev Şəraitində Qulluq

Döşənəklərin müalicəsində əsas qayda təzyiqi aradan qaldırmaqdır. Budur ən effektiv üsullar:

1. Tibbi və Aptek Müalicəsi

• Mazol plastırları: Tərkibində salisilin turşusu olan plastırlar dərini yumşaldaraq mazolun düşməsini təmin edir. (Diabet xəstələrinə həkim məsləhəti olmadan istifadəsi tövsiyə edilmir).
• Keratolitik kremlər: Karbamid (urea) və salisilin tərkibli kremlər dərini pillinq edir.
• Podoloji təmizlik: Ağır və köklü mazollar podoloq tərəfindən xüsusi cihazlarla, ağrısız şəkildə təmizlənir.

2. Ev Şəraitində Təbii Üsullar

• İlıq su vannası: Ayaqları 15-20 dəqiqə ilıq, sodalı və ya dəniz duzlu suda saxlamaq dərini yumşaldır.
• Pəpə daşı (Sürtgəc): Yumşalmış dərini yavaşca pəpə daşı ilə sürtərək ölü təbəqəni kənarlaşdırın.
• Nəmləndirmə: Hər vannadan sonra badam yağı, vazelin və ya çay ağacı yağı sürtmək dərinin elastikliyini bərpa edir.

Tez-tez Verilən Suallar