Bir çox insan qış aylarında daha tez acdığını, porsiyaların böyüdüyünü və kilo artımının sürətləndiyini müşahidə edir. Bu dəyişiklik təkcə hərəkətin azalması ilə bağlı deyil. Əsas səbəb hormonal pozğunluq, gün işığının azalması və bədənin özünü qoruma mexanizmlərinin aktivləşməsidir.
hormon nedir sualına qısa cavab olaraq, hormonlar bədəndə siqnal ötürən bioloji maddələrdir. Qış aylarında hormon sistemi xarici mühitə uyğunlaşmağa çalışır və bu zaman hormon bozukluğu riski arta bilər.
Bu dəyişikliklər özünü hormonal pozgunluq elametleri kimi göstərə bilər:
tez-tez aclıq hissi
şirniyyata meyl
halsızlıq və motivasiya azalması
melatonin nedir sualına cavab olaraq, melatonin qaranlıqda ifraz olunan və yuxu ritmini tənzimləyən hormondur. Qışda gün işığı azaldığı üçün melatonin hormonu daha erkən və daha uzun müddət ifraz olunur.
melatonin faydaları arasında yuxu keyfiyyətinin artması əsas yer tutur. Lakin melatonin səviyyəsinin uzun müddət yüksək qalması:
iştahın artmasına
enerji ehtiyacının yüksəlməsinə
daha çox qida qəbuluna
səbəb ola bilər.
serotonin nedir sualına cavab olaraq, serotonin əhval-ruhiyyə və toxluq hissi ilə əlaqəli hormondur. Qış aylarında gün işığının azalması serotonin hormonu səviyyəsinin düşməsinə səbəb olur.
Bu zaman orqanizm:
daha çox karbohidrat istəyir
şirniyyatla rahatlamağa çalışır
emosional aclıq yaşayır
kortizol stress hormonu kimi tanınır. Qış aylarında:
soyuq hava
az hərəkət
psixoloji gərginlik
kortizolun yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Kortizol yüksəldikdə bədən enerji ehtiyatı toplamağa çalışır və bu da kilo artımını sürətləndirir.
metabolizma orqanizmin enerji istehsal və istifadə sistemidir. Qış aylarında:
metabolizma sürəti azalır
enerji sərfiyyatı düşür
iştah daha tez yaranır
Bu vəziyyət iştah açan vitaminler təsirini daha çox hiss etdirməklə yanaşı, iştah kesen şeylerin təsirini zəiflədə bilər.
Hər qış iştah artımı problem sayılmır. Lakin:
sürətli kilo artımı varsa
uzunmüddətli halsızlıq müşahidə olunursa
hormonal dəyişikliklər şübhə doğurursa
bu halda hormon balansının qiymətləndirilməsi vacibdir.
Bəli. Bu, orqanizmin soyuğa və gün işığının azalmasına verdiyi təbii reaksiyadır.
Bəli. Melatonin səviyyəsi yüksəldikdə iştah da arta bilər.
Bəli. Serotonin azalanda emosional aclıq və şirniyyata meyl artır.
Xeyr, lakin yavaşlayır və enerji istifadəsi azalır.
Qış aylarında artan iştah sadəcə iradə problemi deyil. Bu, melatonin, serotonin, kortizol və metabolizma arasında gedən səssiz bir uyğunlaşma prosesidir. Orqanizm özünü qorumağa çalışır və enerji ehtiyatı toplamaq istəyir. Bu mexanizmi anlamaq qış aylarında kilo artımının qarşısını almaq üçün ən vacib addımdır.
AZ − AZN
