Reflu nedir — mədə turşusunun yemək borusuna geri qalxmasıdır. Normalda mədə ilə yemək borusu arasında sfinkter (qapaq) var — bu qapaq yeməyin mədəyə keçməsinə icazə verir, lakin geri qayıtmasını bloklayır. Reflü bu qapağın zəifləməsi nəticəsində yaranır. Reflu tibbi terminologiyada GERD (Qastroezofageal Reflü Xəstəliyi) adlanır. Hər 5 nəfərdən 1-i həyatında ən azı 1 dəfə reflü ilə üzləşir.
Reflu elametleri — sinədə yanma hissi (heartburn), boğazda acılıq, ağızda turş dad, yemək borusunda yanma, öskürək (xüsusilə gecə), səs qısıqlığı, hıçqırıq. Reflu nasıl geçer — yüngül hallarda pəhriz + həyat tərzi dəyişikliyi kömək edir. Ağır hallarda antasid və proton nasosu inhibitorları (PPI) tələb olunur. Reflu neden olur — çox yemək, yatmadan əvvəl yemək, piylənmə, hamiləlik, siqaret, kofe, şokolad, duzlu/yağlı qidalar.
Uzunmüddətli müalicə olunmayan reflü yemək borusu hüceyrələrinin dəyişməsinə (Barrett yemək borusu) və nadir hallarda yemək borusu xərçənginə gətirib çıxara bilər. Reflu krizi elametleri — kəskin sinə ağrısı (ürək krizi ilə qarışdırıla bilər), nəfəs çatışmazlığı, qusma. Bu əlamətlər olduqda dərhal həkimə müraciət edin. Refluye ne iyi gelir — antasidlər, PPI dərmanları, pəhriz, baş yüksəkdə yatmaq.
Gastrit nedir — mədə selikli qişasının iltihabıdır. Reflüdən fərqli olaraq gastritdə problem yemək borusunda deyil, birbaşa mədənin özündədir. Gastrit kəskin (birdən başlayan) və xroniki (uzunmüddətli) ola bilər. Ən çox yayılmış səbəb Helicobacter pylori bakteriyasıdır — dünya əhalisinin 50%-dən çoxu bu bakteriyanı daşıyır.
Gastrit elametleri — üst qarında ağrı və ya yanma hissi, yeməkdən sonra dolğunluq, ürəkbulanma, qusma, iştahsızlıq, gəyirmə. Sinirsel gastrit belirtileri — stress zamanı mədə ağrısı güclənir, həzm pozulur, qəbizlik və ya ishal növbələnir. Antral gastrit nedir — mədənin aşağı hissəsinin (antrum) iltihabıdır, H. pylori ilə ən çox bağlıdır. Gastrite ne iyi gelir — antibiotik (H. pylori varsa), PPI, pəhriz, probiotik dəstəyi.
Bəli — və tez-tez olur. Gastrit mədə turşuluğunu artıraraq reflüyü provokasiya edə bilər. Reflü isə uzunmüddətli dövrdə mədənin üst hissəsində iltihab yaradaraq gastritə gətirib çıxara bilər. Buna görə hər iki xəstəliyin birlikdə müalicəsi vacibdir. Mede agrisi neden olur — həm reflü, həm gastrit, həm xora, həm stres, həm qida zəhərlənməsi. Dəqiq diaqnoz üçün endoskopiya tələb olunur.
Mede yanmasi neden olur — mədə turşusunun yemək borusu və ya mədə divarını qıcıqlandırması. Ən çox reflü, gastrit, xora, çox yemək, yağlı qidalar, kofe, alkohol, siqaret. Mede yanmasina ne iyi gelir — antasidlər (qısa müddət), PPI (uzun müddət), süd (müvəqqəti rahatladır, lakin təkrar turşuluq yaradır), çeynəmə saqqızı (tüpürcək turşunu neytrallaşdırır). Mede asidine ne iyi gelir — zəncəfil çayı, banan, yulaf sıyığı, qaymaq, aloe vera suyu.
Mede bulantısı neden olur — reflü, gastrit, hamiləlik, dərman yan təsiri, stres, qida zəhərlənməsi. Mede bulantisi həm də mede eksimesi ilə birlikdə ola bilər. Mede bulantısına ne iyi gelir — zəncəfil çayı, limonlu su, dərin nəfəs, ac mədəyə yemək yemə. Qarin agrisi neden olur — mədə, bağırsaq, qaraciyər, öd kisəsi, pankreas problemləri. Qebizlik və ishal həzm sisteminin disbalansına işarədir — probiotik dəstək bu balansı bərpa etməyə kömək edir. Qaz sıkışması da həzm fermentlərinin çatışmazlığından yaranır. Qarin siskinliyi neden olur — qaz, qəbizlik, IBS, laktoz intoleransı, çölyak.
Qara rəngli nəcis, qanlı qusma, kəskin mede agrisi + qızdırma, 2 həftədən çox davam edən mədə ağrısı, 5 kq-dan artıq izahsız çəki itkisi — bu əlamətlər mədə xorası, qanama və ya daha ciddi problemə işarə edə bilər.
H. pylori müalicəsində antibiotik istifadə olunur — bu isə mədə və bağırsaq florasını pozur. Probiotiklər floranı bərpa edir, həzmi normallaşdırır, immunitet gücləndirir. Probioksin N30 kimi multi-ştam probiotiklər 9 fərqli bakteriya ştamını ehtiva edir — bu, tək ştamlı preparatlardan daha effektivdir.
Yaşıl çay mülayim antioksidant və iltihab əleyhinə təsir göstərir — mədə selikli qişasını rahatladır. Zəncəfil çayı ürəkbulanmanı azaldır. Çobanyastığı çayı mədə spazmını yüngülləşdirir. Doğadan Limonlu Yaşıl Çay kimi təbii çaylar gündəlik həzm dəstəyi üçün ideal seçimdir.
Xroniki gastrit mədənin intrinsik faktor istehsalını azaldır — bu da B12 vitamin sorulmasını ciddi şəkildə pozur. B12 eksikliyi yorğunluq, keyləşmə, yaddaş zəifliyi, qan azlığı yaradır. B12 eksikliği belirtileri — əl-ayaq uyuşması, dil yanması, tarazlıq pozulması. B12 vitamin xaricdən əlavə şəklində qəbul olunmalıdır. Solgar VM-75 B12 ilə yanaşı B kompleks, D3, sink, selenium verir.
Az-az, tez-tez ye (gündə 5–6 dəfə kiçik porsiya). Yeməkdən 3 saat əvvəl yatma. Yatarkən başı 15–20 sm yüksəlt. Sıx kəmər/paltar geyinmə. Yemək zamanı su iç, lakin həddən artıq deyil.
Reflu yemək borusu problemidir, gastrit mədə iltihabıdır — lakin ikisi tez-tez birlikdə olur. Mede yanmasi, ağrı və ürəkbulanma hər ikisinin əlamətidir. Pəhriz (az-az, tez-tez), probiotik (Probioksin), B12 dəstəyi (Solgar VM-75) və təbii çaylar (yaşıl çay) müalicənin əsas sütunlarıdır. 2 həftədən çox davam edən mədə ağrısında mütləq həkimə müraciət edin.
AZ − AZN
