Bayram günlərində və ya gündəlik həyatda şirniyyat və ağır qida qəbulu artdıqda orqanizmdə qan şəkəri səviyyəsi sürətlə yüksələ bilər. Bu hal xüsusilə şəkər xəstəliyi, insulin rezistentliyi və ya metabolizma problemi olan insanlarda daha ciddi fəsadlara səbəb olur. Bu yazıda şəkər ilə bal, karbohidrat, qlükoza, insulin norması və balansın bərpa yolları ətraflı izah olunur.
Şirniyyat və yüksək karbohidrat qidalar qəbul edildikdə qanda qlükoza səviyyəsi sürətlə artır. Buna cavab olaraq mədəaltı vəzi insulin ifraz edir. Lakin bu proses tez-tez təkrarlanarsa:
qanda insulin çoxluğu yarana bilər
insulin resistance riski arta bilər
uzunmüddətli dövrdə şəkər xəstəliyi inkişaf edə bilər
Xüsusilə şirniyyat reseptləri və hazır desertlərin tez-tez istifadəsi bu prosesi sürətləndirir.
Aşağıdakı hallar şəkər xəstəliyinin əlamətləri və ya şəkər xəstəliyinin əlaməti ola bilər:
tez yorulma və halsızlıq
susuzluq hissi
tez-tez sidiyə çıxma
şirin qidaya güclü istək
diqqət dağınıqlığı
Bu əlamətlər müşahidə olunarsa şəkər xəstəliyi riski qiymətləndirilməlidir.
Karbohidrat olan qidalar düzgün seçilmədikdə qan şəkəri kəskin dalğalanır. Bu səbəbdən:
karbohidrat cədvəli üzrə qidalanma
sadə şəkərdən uzaq durmaq
lifli qidalara üstünlük vermək
çox vacibdir.
Metabolizma nədir?
Bu, orqanizmin enerjini necə istifadə etməsidir. Zəif metabolizma zamanı qan şəkəri daha gec tənzimlənir. Metabolizma hızlandırma üçün:
müntəzəm fiziki aktivlik
kifayət qədər su qəbulu
balanslı pəhriz
tövsiyə olunur.
Detoks nədir?
Bu, orqanizmin yüngülləşdirilməsinə yönəlmiş qidalanma yanaşmasıdır. Detoks suyu qısa müddətli dəstək verə bilər, lakin əsas müalicə vasitəsi deyil. Detoks pəhrizi həkim məsləhəti olmadan uzun müddət tətbiq edilməməlidir.
Bu şəxslər üçün əsas qaydalar:
şəkər coreyi kimi yüksək indeksli qidalardan uzaq durmaq
şəkər xəstəliyinə nə olmaz siyahısına əməl etmək
pəhriz yeməkləri və gündəlik pəhriz yeməkləri seçmək
Eyni zamanda qaraciyər piylənməsi üçün pəhriz və qaraciyər üçün pəhriz yeməkləri də qan şəkərinin tənzimlənməsinə müsbət təsir göstərir.
İnsulin direnci analizi qanda insulin səviyyəsinin normadan kənara çıxıb-çıxmadığını göstərir. Bəzi hallarda həkim tərəfindən:
Tresiba insulin
Lantus insulin
Actrapid insulin
insulin iynəsi
təyin oluna bilər. Bu dərmanlar yalnız tibbi nəzarətlə istifadə edilməlidir.
Qan şəkərinə nəzarət üçün ev şəraitində ölçmə böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu məqsədlə:
istifadə edilə bilər. Bu vasitələr gündəlik nəzarəti asanlaşdırır və erkən risklərin qarşısını almağa kömək edir.
Şirniyyatdan tam imtina etmək çətin olduqda daha sağlam alternativlər seçilə bilər. Məsələn:
Yumearth orqanik lollipoplar qarpız-şaftalı N14 kimi şəkər tərkibi nəzarətdə olan məhsullar
evdə hazırlanan yüngül şirniyyat resepti variantları
Bu, xüsusilə uşaqlar üçün daha təhlükəsiz seçim ola bilər.
Əsas səbəblər düzgün olmayan qidalanma, artıq çəki, genetik meyl və insulin rezistentliyidir.
Xeyr. Şəkər ilə bal fərqli quruluşa malikdir, lakin hər ikisi həddindən artıq qəbul edildikdə qan şəkərini yüksəldə bilər.
Bu göstərici yaşa görə dəyişir və pediatr nəzarəti ilə qiymətləndirilməlidir.
Detoks birbaşa müalicə deyil, yalnız köməkçi rol oynaya bilər.
Şirniyyat və ağır yeməklərdən sonra qan şəkəri balansının pozulması ciddi sağlamlıq riskləri yarada bilər. Karbohidrat, insulin, metabolizma və düzgün pəhriz anlayışları bu balansın bərpasında əsas rol oynayır. Müntəzəm ölçmə, düzgün qidalanma və lazım olduqda tibbi müdaxilə sağlam həyat üçün vacibdir.
AZ − AZN
