Tez-tez sidiyə getmək çox maye içməkdən, infeksiyadan və ya sidik kisəsinin işindəki dəyişiklikdən qaynaqlana bilər. Yanma, ağrı, susuzluq və gecə oyanmaları səbəbi ayırd etməyə kömək edir. Bu bələdçi hansı dəyişiklikləri izləməli və nə vaxt həkimə müraciət etməli olduğunuzu izah edir.
Tez-tez sidiyə getmə gün ərzində və ya gecə əvvəlkindən daha çox tualet ehtiyacı hiss etməkdir. Təkcə say diaqnoz qoymağa kifayət etmir: içdiyiniz maye, kofein, dərmanlar və yanaşı əlamətlər birlikdə qiymətləndirilməlidir. Yeni başlayan və gündəlik həyatınıza mane olan dəyişiklik araşdırılmalıdır.
| Anlayış | Nə baş verir? |
|---|---|
| Tezləşmiş sidik ifrazı | Tualetə gediş artır, hər dəfə az sidik çıxa bilər. |
| Poliuriya | Sutkalıq sidiyin ümumi həcmi artır. |
| Nokturiya | Yuxudan sidiyə getmək üçün oyanma baş verir. |
Bu hallar eyni insanda birlikdə də ola bilər. Məsələn, çoxlu sidik ifrazı ilə güclü susuzluq bir aradadırsa, yalnız sidik kisəsi deyil, qanda şəkər səviyyəsi də qiymətləndirilə bilər.
Səbəbi anlamaq üçün ilk sual budur: hər dəfə çox sidik çıxır, yoxsa az miqdarda ifrazla təkrarlanan çağırış olur? İkinci sual isə yanma, ağrı, hərarət və ya susuzluğun olub-olmamasıdır.
Qısa müddətdə çox maye içmək sidik ifrazını artıra bilər. Qəhvə, bəzi çaylar, enerji içkiləri və alkoqol şikayətləri gücləndirə bilər. Sidikqovucu dərmanlar da tualet ehtiyacını artırır. Dərmanın dozasını və qəbul vaxtını özünüz dəyişməyin; bu əlaqəni həkimlə müzakirə edin.
Yanma, təcili sidik çağırışı və qarnın aşağı hissəsində narahatlıq infeksiya ilə əlaqəli ola bilər. Sidik kisəsi infeksiyasının yayılmış səbəbi bakteriyalardır; soyuq havada qalmaq təkbaşına bakterial infeksiya diaqnozu demək deyil. İfrazat və cinsi təmasla əlaqəli şikayətlər varsa, başqa infeksiyalar üçün müayinə də lazım ola bilər. [1, 2]
Qəfil, saxlamaq çətin olan çağırış, bəzən sidik qaçırma və gecə oyanmaları hiperaktiv sidik kisəsinə uyğun gələ bilər. Ancaq əvvəlcə infeksiya və digər səbəblər istisna olunur. Sidik kisəsinin tam boşalmaması da az-az və tez-tez sidiyəgetmə hissi yarada bilər.
Tez-tez və çox həcmdə sidik ifrazı güclü susuzluq, yorğunluq və səbəbsiz arıqlama ilə birlikdə olduqda diabet ehtimalı araşdırılmalıdır. Daşlar, bəzi nevroloji xəstəliklər və çanaq orqanları ilə bağlı problemlər də sidik ifrazına təsir edə bilər. Əlamətlərdən təkbaşına xəstəlik adı çıxarmaq düzgün deyil. [3]
Qadınlarda sidik yollarının anatomiyası infeksiyaya meyli artıra bilər. Hamiləlikdə hormonal dəyişikliklər və uşaqlığın sidik kisəsinə təzyiqi tualet ehtiyacını artırır. Bununla belə, hamiləlik zamanı yanma, qanlı sidik və ya ağrını adi hal kimi qəbul etmək olmaz.
Menopauza dövründə sidik-cinsiyyət sistemindəki dəyişikliklər şikayətlərə təsir edə bilər. Kişilərdə isə prostatın böyüməsi zəif axın, sidiyə başlamaqda çətinlik və tam boşalmama hissi ilə müşayiət oluna bilər. Bu əlamətlər üçün uroloji qiymətləndirmə məqsədəuyğundur.
Axşam çox maye içmək və kofein qəbul etmək gecə oyanmalarını artıra bilər. Ancaq davamlı nokturiya sidik kisəsi və prostat problemləri, diabet, yuxu pozuntuları və digər vəziyyətlərlə də bağlı ola bilər. Gecə neçə dəfə oyandığınızı və hər dəfə təxmini sidik həcmini qeyd etmək həkim üçün faydalıdır.
Axşam mayesini günün əvvəlki saatlarına bölmək kömək edə bilər. Susuz qalmaq üçün suyu kəskin azaltmayın. Ürək və ya böyrək xəstəliyinə görə xüsusi maye məhdudiyyəti təyin olunubsa, həmin plana əməl edin.
Sidiyəgetmə tezliyi təkbaşına təcili vəziyyət demək deyil. Təcililik yanaşı əlamətlərə və ümumi vəziyyətə bağlıdır. [1, 4]
İlkin müraciət üçün ailə həkimi və ya terapevt uyğundur; ehtiyac olduqda uroloqa, ginekoloqa və ya endokrinoloqa yönləndirmə edilir. Həkim şikayətin başlanmasını, qəbul edilən dərmanları, maye vərdişlərini və əvvəlki xəstəlikləri soruşur.
Bütün analizlər hər kəsə lazım deyil. Müayinə planı şikayətlərə uyğun seçilir. Antibiotik istifadə etmisinizsə və ya hamiləlik ehtimalı varsa, bu barədə əvvəlcədən məlumat verin. [2, 5]
| Nəyi qeyd etməli? | Nümunə |
|---|---|
| Maye qəbulu | Saat, içkinin növü və təxmini miqdarı |
| Sidiyəgetmə | Saat və imkan daxilində həcm |
| Əlavə əlamətlər | Yanma, təcili çağırış, ağrı və ya qaçırma |
| Gecə oyanmaları | Oyanma sayı və axşam qəbul edilən maye |
Müalicə səbəbə görə seçilir. Bakterial infeksiyada həkim antibiotik təyin edə bilər; hiperaktiv sidik kisəsində isə davranış üsulları və bəzən dərman müalicəsi nəzərdən keçirilir. Prostat, daş və ya diabetlə bağlı problem ayrıca müalicə planı tələb edir. Başqasına yazılmış antibiotiki qəbul etməyin. [6]
Hamı üçün dəyişməz say yoxdur. Maye qəbulu və şəxsi vərdişlər önəmlidir. Əvvəlki vəziyyətinizlə müqayisədə davamlı artım və yanaşı əlamətlər qiymətləndirilməlidir.
Bəli. Çox maye və kofein qəbulu, hiperaktiv sidik kisəsi, hamiləlik və diabet kimi müxtəlif səbəblər ola bilər. Yanmanın olmaması bütün xəstəlikləri istisna etmir.
Hamiləlikdə rast gəlinə bilər, lakin bu əlamət təkbaşına hamiləliyi təsdiqləmir. Gecikmə və ehtimal varsa, uyğun vaxtda test və həkim məsləhəti lazımdır.
Sidik kisəsinin qıcıqlanması və ya tam boşalmaması ilə əlaqəli ola bilər. Ağrılı doluluqla birlikdə sidik çıxara bilməmək təcili vəziyyətdir.
Suyu kəskin azaltmaq düzgün yanaşma deyil. Mayenin miqdarını və qəbul vaxtını fərdi ehtiyaca uyğunlaşdırmaq, davam edən şikayətin səbəbini tapmaq lazımdır.
Ailə həkimi və ya terapevt ilkin qiymətləndirmə edə bilər. Müayinə nəticəsinə əsasən uroloq və ya digər mütəxəssisə yönləndirilmə mümkündür.
