Bahar ayı gələndə hava dəyişikliyi, temperatur fərqləri və virusların aktivləşməsi uşaqlarda müxtəlif xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur. Xüsusilə mart-aprel aylarında qizilca, öskürək, boğaz ağrısı və qulaq ağrısı kimi problemlər uşaqlar arasında kəskin artır. Bu yazıda valideynlər üçün ən çox rast gəlinən bahar xəstəliklərinin əlamətləri, müalicə yolları və profilaktika üsullarını ətraflı izah edirik.
Qizilca xesteliyi uşaqlarda ən çox rast gəlinən virus mənşəli xəstəliklərdən biridir və xüsusilə bahar aylarında yayılma sürəti artır. Qizilca hava-damcı yolu ilə ötürülür və çox yoluxucudur. Xəstəlik əsasən peyvnd olunmamış uşaqlarda daha ağır keçir.
Usaqlarda qizilca elametleri adətən virusla təmasdan 10-14 gün sonra ortaya çıxır. İlk əlamətlər soyuqdəyməyə bənzəyir — yüksək qızdırma, axan burun, öskürək və gözlərin qızarması müşahidə olunur. Qizilca elametlerinin ən fərqləndirici cəhəti isə ağız boşluğunda xəstəliyə xas ağ ləkələrin (Koplik ləkələri) yaranması və ardınca bədəndə səpkilərin yayılmasıdır.
Qizilca nece olur — xəstəlik əvvəlcə üz və boyun nahiyəsindən başlayaraq bütün bədənə yayılan qırmızı səpkilərlə özünü göstərir. Qizilca sepkileri adətən düz, qırmızı ləkələr şəklində başlayır və tədricən qabarmış formaya keçir. Səpkilər əvvəl üzdə, sonra gövdədə və ən sonda əl-ayaqlarda görünür. Bu səpkilər adətən 5-6 gün davam edir və solduqdan sonra tünd ləkələr qoya bilər.
Qizilca nece gune sagalir — xəstəliyin tam sağalma müddəti adətən 7-10 gündür. Səpkilər ortaya çıxdıqdan 4-5 gün sonra qızdırma düşməyə başlayır. Tam bərpa isə 2 həftəyə qədər çəkə bilər. Bu dövrdə uşağa bol maye vermək, istirahət təmin etmək və qızdırmanı kontrol altında saxlamaq çox vacibdir. Unutmayın ki, qızılca virusu çox yoluxucudur və xəstə uşaq səpkilər çıxdıqdan 4 gün sonraya qədər digər uşaqlara virus ötürə bilər. Qızılcadan qorunmanın ən effektiv yolu peyvnddir.
Öskürək uşaqlarda baharın ən yaygın şikayətlərindən biridir. Soyuq havadan isti havaya keçid, havanın quruluğu və allergyanlar öskürəyi tetikləyə bilər. Usaq ucun oskurek dermanlari seçərkən öskürəyin növünü müəyyən etmək vacibdir — quru öskürək və bəlğəmli öskürək fərqli müalicə yanasıması tələb edir.
Quru öskürəkdə öskürəyi basan dərmanlar, bəlğəmli öskürəkdə isə bəlğəmi incildən və çıxardan preparatlar istifadə olunur. 2 yaşından kiçik uşaqlara hər hansı öskürək dərmanı verməzdən əvvəl mütləq pediatrla məsləhətləşmək lazımdır. Öskürək 10 gündən çox davam edirsə, qızdırma ilə müşayət olunursa və ya uşaq nəfəs almaqda çətinlik çəkirsə, təcili həkimə müraciət edin.
Bahar ayında hava dəyişikliyi uşaqlarda boğaz ağrısının ən çox yaygın səbəblərindən biridir. Usaq ucun bogaz agrisi dermani seçərkən uşağın yaşını və boğaz ağrısının səbəbini nəzərə almaq lazımdır. Virus mənşəli boğaz ağrısı adətən 3-5 günə öz-özünə keçir, lakin bakterial infeksiya (məsələn, angina) antibiotik müalicəsi tələb edə bilər.
Usaq ucun bogaz spreyleri boğaz ağrısını yerli olaraq azaltmaqda effektivdir. Bu spreylər antiseptik və ağrıkəsici təsirlə boğazdakı iltihabı azaldır. Lakin 3 yaşından kiçik uşaqlara sprey istifadə etmək tövsiyə olunmur, çünki bu yaşda uşaqlar spreyi düzgün udım yolu ilə qəbul edə bilməyə bilər. Boğaz ağrısı ilə yanaşı, uşağa ılıq su, bitki çayı və bal-limon qarışığı vermək (1 yaşından yuxarı) simptomları yüngülləşdirməyə kömək edər.
Qulaq ağrısı uşaqlarda ən çox narahatlıq yaradan problemlərdən biridir və çox vaxt soyuqdəymənin ağırlaşması nəticəsində ortaya çıxır. Usaq ucun qulaq agrisi dermani seçərkən ilk növbədə ağrının səbəbini müəyyən etmək lazımdır. Orta qulaq iltihabı (otit) uşaqlarda ən çox rast gəlinən qulaq xəstəliyidir və adətən soyuqdəymədən sonra baş verir.
Qulaq ağrısı olduqda uşağa ibuprofen və ya parasetamol kimi ağrıkəsici vermək ağrını müvəqqəti azalda bilər. Lakin qulaq damcısı istifadə etməzdən əvvəl mütləq həkim müayinəsi keçirməlidir, çünki qızılca və başqa infeksiyalar da qulaq ağrısına səbəb ola bilər. Əgər ağrı güclüdürsə, qızdırma var və ya qulaqdan axıntı gəlirsə, təcili otorinolarinqoloqa müraciət edin.
Diş ağrısı uşaqların ən çox ağladığı səbəblərdən biridir — xüsusilə diş çıxarma dövründə və süd dişlərində çürümə olduqda. Usaq ucun dis agrisi dermani olaraq ibuprofen və ya parasetamol yaşa uyğun dozada istifadə oluna bilər. Diş çıxarma dövründə diş əti gel-ləri ağrını müvəqqəti azalda bilər.
Lakin aspirini heç vaxt uşaqlara verməyin — bu, Reye sindromuna səbəb ola bilər. Diş ağrısı uzun müddət davam edirsə, diş ətlərində şişkinlik və ya irinlənmə varsı, mütləq diş həkiminə müraciət edin. Uşaqların dişlərini gündə 2 dəfə fırçalamaq və 6 ayda bir diş həkiminə aparmaq profilaktikanın əsasıdır.
Usaq ucun antibiotik siroplar yalnız bakterial infeksiyalarda istifadə olunmalıdır. Virus mənşəli xəstəliklərdə (soyuqdəymə, qrip, qızılca) antibiotik heç bir effekt verməyəcəkdir və hətta zərərli ola bilər. Antibiotiklərin lazımsız istifadəsi bağırsaq mikroflorasnı pozur və antibiotikə davamlılıq yaradır.
Antibiotik yalnız həkimin təyinatı ilə və tam kurs şəklində içilməlidir. Əlamətlər yaxşılaşsa belə kursu yarımçıq qoymaq olmaz — bu, bakteriyaların davamlı olmasına gətirib çıxarır. Antibiotik sirop istifadəsi zamanı uşağa mütləq probiotik də vermək tövsiyə olunur ki, bağırsaq mikroflorası qorunsun.
Anaferon usaq ucun istifade qaydasi — Anaferon uşaq forması immunitetin gücləndirilməsi və virus infeksiyalarının profilaktikası üçün istifadə olunur. Xəstəliyin ilk günü 2 saatda bir 1 tabl (dilin altında əritmək), sonra gündə 3 dəfə 1 tabl qəbul olunur. 1 aydan 6 aya qədər olan uşaqlar üçün tableti suda həll etmək lazımdır. Profilaktika məqsədilə gündə 1 tabl 1-3 ay müddətinə qəbul oluna bilər. Dəqiq dozaj və müddət üçün pediatrla məsləhətləşin.
Smekta usaq ucun — Smekta ishal və həzm problemlərində istifadə olunan təbii sorbentdir. Bağırsaq səthini örtərək zərərli maddələri özünə cəlb edir və ishala səbəb olan toksinləri bağlayır. Yenidoğulmuş uşaqlardan başlayaraq istifadə oluna bilər. 1 yaşına qədər gündə 1 paket, 1-2 yaş arası gündə 1-2 paket, 2 yaşından yuxarı gündə 2-3 paket tövsiyə olunur. Paketi suda həll edərək uşağa verin.
Bepanthen krem usaq ucun — Bepanthen dekspantenol (provitamin B5) tərkibli kremdir və uşaqlarda bəz (uşaq) səpkileri, quruluğ, çatlama və kiçik dəri zədələnmələrində istifadə olunur. Hər bəz dəyişdirmədən sonra təmiz dəriyə nazik təbəqə ilə sürülür. Yenidoğulmuş dövründən istifadə etmək təhlükəsizdir və hər gün tətbiq oluna bilər.
Düzgün qidalanma uşaq immunitetinin əsasıdır. Bahar aylarında xəstəliklərə qarşı davamlılığı artırmaq üçün usaq yemeklerində C vitamini ilə zəngin meyvə və tərəvəzlər (portağal, kivi, qırmızı bibər, brokoli), zülallı qidalar (yumurta, toyuq, balıq) və probiotik mənbeləri (yoğurt, kefir) mütləq yer almalıdır.
Dəmir çatışmazlığı uşaqlarda yorğunluq və immun sistemin zəifləməsinə səbəb olur. Dəmir zəngin qidalar — qırmızı ət, mərcəmək, ıspanaq — uşaq mənüsündə müntəzəm olmalıdır. Əgər uşaq xəstəlik dövründədirsə, mayelərə üstünlük verin — şorba, kompot və isti bitki çayları bədənin bərpa prosesinə kömək edəcək.
Qizilca nece gune sagalir?
Qızılca adətən 7-10 günə sağalır. Səpkilər 5-6 gün davam edir, tam bərpa isə 2 həftəyə qədər çəkə bilər.
Qizilca xesteliyi ne yemeli?
Qızılca zamanı uşağa bol maye, yüngül şorbalar, meyvə və tərəvəz püreləri verin. A və C vitaminləri ilə zəngin qidalar bərpanı sürətləndirəcək. Ağır və yağlı yeməklərdən qaçın.
Usaqlarda qizilca elametleri necə tanınır?
İlk əlamətlər soyuqdəyməyə bənzəyir — yüksək qızdırma, öskürək, axan burun. Sonra ağız boşluğunda ağ ləkələr və üz-boyundan başlayaraq bədənə yayılan qırmızı səpkilər ortaya çıxır.
Anaferon usaq ucun istifade qaydasi necədir?
Xəstəliyin ilk günü 2 saatda bir 1 tabl, sonra gündə 3 dəfə. 6 aydan kiçik uşaqlara tableti suda həll edərək verin. Profilaktika üçün gündə 1 tabl, 1-3 ay müddətinə.
Antibiotik siroplari nə vaxt lazımdır?
Yalnız bakterial infeksiyalarda (angina, pnevmoniya, otit) və yalnız həkimin təyinatı ilə. Virus xəstəliklərində (qrip, soyuqdəymə, qızılca) antibiotik effektsizdir və zərərli ola bilər.
Smekta usaq ucun necə istifadə olunur?
Paketi suda həll edərək verin. 1 yaşına qədər gündə 1 paket, 1-2 yaş gündə 1-2 paket, 2 yaşından yuxarı gündə 2-3 paket. İshal və həzm problemlərində effektivdir.
Bepanthen krem usaq ucun nə üçün istifadə olunur?
Bəz səpkileri, quruluq, çatlama və kiçik dəri zədələnmələri üçün. Hər bəz dəyişdirmədən sonra təmiz dəriyə sürülür. Yenidoğulmuş dövrdən istifadəsi təhlükəsizdir.
Bahar ayları uşaqların immunitetinin sınandığı dövrdür. Qizilcadan tutmuş öskürək, boğaz və qulaq ağrısına qədər bir çox xəstəlik bu mövsümdə aktivləşir. Ən vacibi odur ki, simptomları vaxında tanıyın, öz-özünüzə müalicədən qaçın və həkimə müraciəti gecikdirməyin.
Düzgün qidalanma, müntəzəm peyvndləmə, gigiyena qaydalarına riaət və uşağın immun sistemini gücləndirən vitaminlər — bu dörd addım uşağınızın sağlam bahar keçirməsi üçün ən etibarlı qalxandır. Hər hansı bir narahatlıq olduqda mütləq pediatra müraciət edin — erkən müalicə həmişə daha effektivdir.
Unutmayın: bu məqalə yalnız məlumat məqsədlidir və həkim məsləhətini əvəz etmir. Uşağınızın sağlamlığı ilə bağlı hər hansı sual olduqda mütləq mütəxəssisə müraciət edin.
AZ − AZN
