English
Azərbaycan
Русский
59 ₼ və üzəri sifarişlərə pulsuz çatdırılma
Sifarişimi izlə
Xolesterin analizi ürək-damar riskini qiymətləndirməyə kömək edir. Hazırlıq hər kəs üçün eyni deyil: bir çox halda ac qalmaq lazım olmur, dərmanları isə özbaşına dayandırmaq olmaz. Nəticədə əsas məsələ tək bir rəqəm deyil, lipid profili və şəxsi risk amillərinizdir.
Xolesterin analizi qandakı lipid göstəricilərini qiymətləndirən müayinədir. Xolesterin hüceyrələr və hormonların yaranması üçün lazımdır, lakin bəzi lipoproteinlərin, xüsusən LDL-nin yüksək olması damar xəstəlikləri riskini artıra bilər. Yüksək xolesterin çox vaxt əlamət vermədiyinə görə yalnız özünü yaxşı hiss etməyə əsaslanmaq olmaz. [1, 2]
Analiz həm ilkin risk qiymətləndirilməsi, həm də qidalanma dəyişiklikləri və müalicənin nəticəsinə nəzarət üçün istifadə olunur. Bir rəqəmin yüksək çıxması damarda tutulma olduğunu sübut etmir; nəticə ümumi ürək-damar riski ilə birlikdə şərh edilir.
Ümumi xolesterin bir yekun rəqəm verir. Lipidoqramma və ya lipid profili isə bu məlumatı genişləndirir. Blankdakı qısaltmaları tanımaq nəticəni həkimlə daha rahat müzakirə etməyə kömək edir.
| Göstərici | Nəyi ifadə edir? |
|---|---|
| Ümumi xolesterin — TC, Chol | Qandakı ümumi xolesterin miqdarı |
| LDL — aşağı sıxlıqlı lipoprotein | Yüksək səviyyəsi ateroskleroz riski ilə əlaqəli göstərici |
| HDL — yüksək sıxlıqlı lipoprotein | Xolesterinin daşınmasında iştirak edən fraksiya |
| Triqliseridlər — TG | Enerji ehtiyatı ilə bağlı qan yağları |
| Non-HDL xolesterin | Ümumi xolesterindən HDL çıxılmaqla hesablanan göstərici |
VLDL və aterogenlik əmsalı hər laboratoriyanın standart panelinə daxil olmur. Aterogenlik əmsalı təkbaşına müalicə qərarı üçün kifayət etmir. LDL nəticədə “hesablanmış” kimi göstərilə bilər; bəzi hallarda onun birbaşa ölçülməsi seçilir. [1, 3]
Analizin vaxtı yaşa, ailə tarixçəsinə və risk amillərinə görə müəyyən edilir. Ailədə erkən yaşda infarkt və ya insult, yüksək xolesterin, sizdə diabet, yüksək təzyiq, siqaret istifadəsi və artıq çəki varsa, müayinəni həkimlə müzakirə etmək xüsusilə vacibdir.
“25 yaşdan sonra beş ildə bir dəfədən çox olmaz” kimi sərt qayda düzgün deyil. Aşağı riskli bəzi insanlarda analizlər arasında bir neçə il ola bilər, yüksək riskdə və müalicə zamanı daha sıx nəzarət lazım gəlir. Təkrar tarixini əvvəlki nəticəyə və müalicə planına uyğun dəqiqləşdirin. [1, 3]
Hazırlıq göstərişi sifariş edilən testə və laboratoriyaya görə dəyişir. Analizi yazdırarkən iki məsələni soruşun: ac qalmaq lazımdırmı və səhər dərmanları necə qəbul edilməlidir?
Diabetiniz varsa, hamiləsinizsə və ya ac qalmaq sizdə narahatlıq yaradırsa, uyğun vaxtı və dərman planını əvvəlcədən razılaşdırın. Son günlərdə keçirilmiş xəstəlik və dərman dəyişikliyi barədə də məlumat verin. [3, 4]
Həmişə yox. Bir çox insanda ilkin xolesterin müayinəsi ac qalmadan aparıla bilər. Triqliseridlərin dəqiqləşdirilməsi və ya digər analizlərlə birlikdə müayinə üçün həkim acqarına nümunə istəyə bilər. Buna görə bütün pasiyentlərə avtomatik olaraq 12–14 saat aclıq tövsiyə edilmir. [2]
Qan verməzdən əvvəl yemisinizsə, bunu gizlətməyin. Laboratoriya nümunəni qəbul edib-etməməyə və ya başqa günə keçirməyə qərar verə bilər. Nəticələri müqayisə edərkən əvvəlki analizin də acqarına olub-olmadığını bilmək faydalıdır.
Əvvəlcə ölçü vahidini yoxlayın: nəticə mmol/L və ya mg/dL ilə verilə bilər. Sonra ümumi xolesterinlə yanaşı LDL, HDL və triqliseridlərə baxın. Laboratoriyanın referens intervalı ilə şəxsi müalicə hədəfiniz eyni anlayış deyil.
| Göstərici | mg/dL | Təxmini mmol/L |
|---|---|---|
| Ümumi xolesterin | 200-dən aşağı | 5,2-dən aşağı |
| LDL | 100-dən aşağı | 2,6-dan aşağı |
| Non-HDL | 130-dan aşağı | 3,4-dən aşağı |
| HDL — aşağı hesab edilən səviyyə | Kişilərdə 40-dan, qadınlarda 50-dən aşağı | Kişilərdə 1,0-dan, qadınlarda 1,3-dən aşağı |
Bu cədvəl fərdi müalicə hədəfi deyil və uşaqlar üçün nəzərdə tutulmayıb. Ürək-damar xəstəliyi və ya yüksək risk olan şəxslərdə LDL üçün daha aşağı hədəf seçilə bilər. HDL-nin yüksək olması LDL ilə bağlı riski avtomatik aradan qaldırmır. [1, 3]
Xolesterin göstəricilərini çevirmək üçün mg/dL rəqəmini təxminən 38,67-yə bölmək olar. Triqliseridlər üçün çevirmə əmsalı fərqlidir; eyni hesablamanı onlara tətbiq etməyin.
Nəticəni əvvəlki analizlərlə və qəbul etdiyiniz müalicə ilə birlikdə həkimə göstərin. Həkim təzyiq, diabet, siqaret istifadəsi və ailə tarixçəsini nəzərə alaraq növbəti addımı müəyyənləşdirir. Bəzən təkrar analiz və əlavə müayinələr lazım olur. [3]
Qida əlavələri reseptli müalicənin yerini avtomatik tutmur. Xüsusən qırmızı fermentləşdirilmiş düyü tərkibli məhsulları dərmanlarla birlikdə qəbul etməzdən əvvəl həkimə bildirin. Məhsulun “təbii” adlandırılması onun hər kəs üçün uyğun olduğunu göstərmir.
Tək bir aşağı nəticə də avtomatik olaraq qaraciyər, qalxanabənzər vəz və ya başqa xəstəlik diaqnozu qoymağa imkan vermir. Müalicə fonunda aşağı LDL planlaşdırılan nəticə ola bilər; şərhi klinik vəziyyət müəyyən edir.
Acqarına qan analizi zamanı adətən adi suya icazə verilir. Laboratoriyanın sizə verdiyi xüsusi göstəriş varsa, ona əməl edin.
Xeyr, özbaşına dayandırmayın. Nəzarət analizi müalicənin nə qədər təsirli olduğunu göstərmək üçün təyin edilmiş ola bilər.
Bəli, ümumi göstərici lipid profilinin bütün detallarını göstərmir. LDL və digər fraksiyalar ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Acqarına analiz istənibsə, çox vaxt 8–12 saatlıq hazırlıq tətbiq edilir. Bir çox ilkin müayinədə aclıq tələb olunmur; müddəti laboratoriya ilə dəqiqləşdirin.
Müddət laboratoriyaya və test panelinə görə dəyişir. Nümunə verərkən cavabın vaxtını və nəticəni necə əldə edəcəyinizi soruşun.
Çox vaxt əlamət vermir. Səviyyəni bilmək üçün qan analizi, riski qiymətləndirmək üçün isə həkim müayinəsi lazımdır.
Xeyr. Bunlar fərqli lipid göstəriciləridir. Hər ikisi ümumi riskin qiymətləndirilməsində rol oynaya bilər, lakin eyni rəqəmlərlə şərh edilmir.
Powered by
T-SOFT
E-Commerce
