AZ − AZN
Mövsümi Allergiya: Suprastin, Loratadin və Antihistaminlər
- Allergiya nədir — immunitet reaksiyası və mexanizm
- Allergiya əlamətləri — dəri, burun, göz, tənəffüs
- Mövsümi allergiya — avqust-sentyabr zirvəsi
- Antihistaminlər — suprastin, loratadin, setirizin, desloratadin
- Allergik rinit — burun tutulması, müalicə
- Dəridə allergiya — qaşınma, maz, krem
- Uşaqlarda allergiya — əlamətlər, dərman, həkim
- Aptekdən 3 allergiya dərmanı
- Tez-tez verilən suallar
Avqustun sonu — ambroziya çiçəklənməsinin zirvəsi. Gözlər qaşınır, burun axır, asqırma dayanmır? Bu simptomlar soyuqdəymə deyil — mövsümi allergiyadır. Azərbaycanda hər 5 nəfərdən 1-i allergiyadan əziyyət çəkir, lakin əksəriyyəti düzgün dərmanı seçmir. Suprastin yoxsa loratadin? Damcı yoxsa tablet? Uşaq üçün hansı? Bu yazıda allergiya dərmanı adları, nəsilləri, fərqləri, allergiya zamanı nə etməli sualına cavab və aptekdən praktik seçim tapacaqsınız.
Allergiya Nədir — İmmunitet Reaksiyası və Mexanizm
İmmunitet sistemi niyə "yanılır"?
Allergiya immunitet sisteminin zərərsiz maddəyə (tozcuq, heyvan tükü, qida) düşmən kimi reaksiya göstərməsidir. İlk məruz qalmada immunitet sistem həmin maddəyə qarşı IgE antikorları istehsal edir. İkinci dəfə məruz qalındıqda bu antikорlar dərhal aktiv olur — histamin və digər mediatorlar ifraz olunur. Məhz histamin qaşınma, qızartı, şişkinlik, axıntının birbaşa səbəbidir. Antihistaminlər bu histamin reseptorlarını bloklayaraq reaksiyanı kəsir.
Allergiya ilə soyuqdəymənin fərqi
Allergiya əlamətləri
Soyuqdəymə əlamətləri
Allergiya Əlamətləri — Dəri, Burun, Göz, Tənəffüs
Orqan üzrə əlamətlər
Dərhal həkimə gedilməli hallar
Üz, dodaq, dil şişməsi — anafilaksiya əlamətidir, həyati təhlükə yaradır, dərhal təcili yardım lazımdır. Nəfəs almaqda ciddi çətinlik, ürək döyüntüsünün sürətlənməsi, şüur bulanıqlığı — eyni qaydada. Bu hallarda antihistamin kifayət deyil — adrenalin inyeksiyası tələb olunur.
Mövsümi Allergiya — Avqust-Sentyabr Zirvəsi
Azərbaycanda allergiya mövsümü
Mövsümi allergiya iki zirvəyə malikdir: aprel–may (ağac tozcuğu — qovaq, fındıq, palıd) və avqust–sentyabr (ot tozcuğu — ambroziya, yovşan, quş darısı). Sentyabr zirvəsi xüsusilə şiddətlidir — ambroziya (Ambrosia artemisiifolia) tozcuğu havada maksimum konsentrasiyaya çatır. Bir bitki günə 1 milyard tozcuq buraxır. Küləkli, quru hava — tozcuğun yayılması üçün ideal şərait.
Mövsüm ərzində praktik tədbirlər
Antihistaminlər — Suprastin, Loratadin, Setirizin, Desloratadin
Nəsillər arasında fərq nədir?
Birinci nəsil antihistaminlər (suprastin, difenhidramin) qan-beyin bariyerini keçir — güclü yuxululuq yaradır. Sürətli təsir göstərir — 15–30 dəqiqə. İkinci nəsil (loratadin, setirizin) qan-beyin bariyerini keçmir — yuxululuq minimal ya yoxdur. Gündəlik istifadəyə uyğundur. Üçüncü nəsil (desloratadin, feksofenadin) — ikinci nəsilin aktiv metabolitləri, daha az yan effekt, uzun müddət təsir.
Suprastin (xloropiramin)
Loratadin (Loradin)
Setirizin
Desloratadin (Erius)
Ən güclü allergiya dərmanı hansıdır?
"Ən güclü allergiya dərmanı" sualına tək cavab yoxdur — güc reaksiyaya görə dəyişir. Kəskin, şiddətli reaksiyada suprastin ən sürətli nəticəni verir. Gündəlik mövsümi allergiyada desloratadin ən effektiv uzunmüddətli nəzarəti təmin edir. Kortikosteroid burun spreyleri isə allergik rinit üçün ən güclü müalicə sayılır — lakin həkim məsləhəti tələb edir.
Allergik Rinit — Burun Tutulması, Müalicə
Allergik rinit nədir?
Allergik rinit — burun selikli qişasının allergene qarşı iltihabi reaksiyasıdır. Azərbaycanda allergiya xəstəsinin 80%-i allergik rinit əlamətlərindən şikayətlənir. İki forması var: mövsümi (tozcuğa bağlı, avqust-sentyabrda güclənir) və davamlı (ev tozu gənəsi, heyvan tükü — il boyu). Müalicəsiz qalsa sinüzit, orta qulaq iltihabı, astmaya keçid riski artır.
Müalicə pilləsi
Yüngül forma: antihistamin tablet (loratadin, setirizin) + burun yuma. Orta forma: allergiya üçün burun spreyi (kortikosteroid — flutikason, mometazon) + antihistamin. Ağır forma: allerqoloq müayinəsi + immunoterapiya (ASIT). Kortikosteroid burun spreyləri yan effektsiz, yerli işləyir — sistemik steroidlə qarışdırmayın.
Allergik rinit dərmanı seçimi
Allergik rinit dərmanı seçərkən: gündəlik simptomlar üçün ikinci nəsil antihistamin (loratadin, desloratadin) + burun spreyi kombinasiyası. Gecə tutulması şiddətlidirsə birinci nəsil (suprastin) gecə bir dəfə. Burun dekongestantları (ksilometazolin) 3 gündən çox istifadə etməyin — asılılıq riski var.
Dəridə Allergiya — Qaşınma, Maz, Krem
Dəri allergiyasının növləri
Dəridə allergiya bir neçə formada özünü göstərir: krапивница (ürtikər) — qabarıq, qaşınan qırmızı ləkələr, saatlar içinde gəlir-gedir; atopik dermatit (ekzema) — xroniki, qaşınan, quru, pullanmış dəri; kontakt dermatit — birbaşa toxunmadan (metal, rəng, kimyəvi) — toxunulan yerdə lokal reaksiya; angiödem — dəri altında dərin şişlik, ağız ətrafı, gözlər — həkim lazımdır.
Qaşınma üçün mazlar — nə işləyir?
Qaşınma üçün mazlar iki kateqoriyaya ayrılır. Kortikosteroid mazlar (hidrokortizon, betametazon) — güclü iltihab əleyhinə, qısa müddətli istifadə üçün. Kortikosteroidsiz mazlar (panthenol, kalamin, çinko oksid) — uzunmüddətli, yan effektsiz, uşaqlar üçün təhlükəsiz. Fenistil damcı həm daxili (içmək), həm xarici (dəriyə çəkmək — gel forması) istifadəyə uyğundur.
Allergiya zamanı nə etməli — dəri üçün
Tetikleyicidən uzaqlaşın. Soyuq kompres — qaşınmanı müvəqqəti azaldır (buz yox, soyuq dəsmal). Antihistamin qəbul edin — suprastin ən sürətli dəri qaşınmasını kəsir. Dəri nəmləndiricisi — quruluq qaşınmanı artırır, nəm dəri daha az reaksiya verir. Qırmızılıq geniş yayılıbsa, şişlik varsa — dərhal allergolоqa müraciət.
Uşaqlarda Allergiya — Əlamətlər, Dərman, Həkim
Uşaqda allergiya əlamətləri
Uşaqda allergiya böyüklərdən fərqli görünə bilər. Körpələrdə: üzdə qızartı, seboreik görünüş, qida allergiyasında ishal, qusma. Məktəbəqədər yaşda: tez-tez "soyuqdəymə" — amma qızdırma yox, selikli axıntı. Məktəb yaşında: gözaltı tünd kölgə ("allergiya göz altıları"), ağız nəfəsi (burun tutulması), diqqət problemi (yuxu pozulması). Uşaqlarda allergiya səpkiləri — qaşınan, qırmızı, qabarcıqlı — kontakt ya qida allergiyasına işarədir.
Uşaqlar üçün allergiya dərmanı
Uşaqda allergiya zamanı nə etməli — həkimə nə vaxt?
Dərhal allergolоqa: üz, dil, boğaz şişməsi; nəfəs almaqda çətinlik; antihistaminə 30 dəqiqədə cavab yoxdur. Planlaşdırılmış müraciət: il içində 4 dəfədən çox "soyuqdəymə"; eyni mövsümdə hər il təkrarlanan simptomlar; dəri problemləri 2 həftədən çox davam edir. Allergiya analizləri — dəri sınağı ya qan analizindən IgE — allergeni dəqiq müəyyən edir, müalicəni fərdiləşdirir.
Aptekdən 3 Allergiya Dərmanı
Suprastin 25mg N20 Tablet
Fenistil 1mg/ml 20ml Damcı
Loradin 10mg N20 Tablet
Tez-tez Verilən Suallar
Allergiya idarə olunandır — düzgün dərman, düzgün vaxt
Mövsümi allergiya — xüsusilə avqust-sentyabr ambroziya zirvəsində — düzgün antihistaminlə effektiv nəzarət altına alına bilər. Suprastin kəskin, sürətli reaksiya üçün; Loradin (loratadin) gündəlik mövsümi allergiya üçün yuxululuqsuz seçim; Fenistil damcı uşaqlar daxil hər yaş üçün. Hansı dərmanı nə vaxt istifadə edəcəyinizi bilmək allergiya mövsümünü məhv edilmiş həftələrə deyil, idarə olunan günlərə çevirir. Şübhəli hallarda allergoloq müayinəsi — allergiya analizləri ilə dəqiq allergen müəyyənləşdirmə — uzunmüddətli həll yoludur.
Bu məqalə informasiya məqsədilə hazırlanmışdır. Hər hansı dərman qəbul etməzdən əvvəl həkim və ya əczacı ilə məsləhətləşin. Avismed.az — Azərbaycanın ən böyük aptek şəbəkəsi.