İshal müalicəsi: loperamid, enterol, regidron və smekta — bu yazıda ishalın növlərini, loperamid istifadə qaydasını, regidron ilə dehidrasiya müalicəsini, smekta və enterol arasındakı fərqi, uşaqlarda protokolu və ishal zamanı nə yemək olar sualının cavabını tapacaqsınız. İshal zamanı yanlış dərman seçimi simptomu uzadır, düzgün seçim isə 24–48 saat ərzində vəziyyəti normallaşdırır.
İshal — gündə 3 və daha çox dəfə maye konsistensiyalı nəcis ifrazıdır. Bağırsaq epitelinin su sorulmasını azaldan ya da maye ifrazını artıran hər hansı faktor ishala səbəb ola bilər. İshal nədən olur sualının ən geniş yayılmış cavabları: virus (norovirus, rotavirus — ən çox), bakteriya (Salmonella, E.coli), qida zəhərlənməsi, antibiotik qəbulu, stress, qida dözümsüzlüyü (laktozaya), parazitlər.

İshal zamanı bədən həm maye, həm elektrolit (natrium, kalium, xlor) itirir. Sadə su içmək elektrolit itkisini kompensasiya etmir — bu səbəbdən regidron kimi xüsusi məhlullar vacibdir. Dehidrasiya əlamətləri: ağız və dil quruluğu, tünd sarı sidik, başgicəllənmə, ürək döyüntüsü artımı, zəiflik, uşaqlarda ağlarkən göz yaşı olmaması. Bu əlamətlər varsa dərhal regidron başlanmalıdır.
Regidron — natrium xlorid, kalium xlorid, natrium sitrat və qlükozadan ibarət oral rehidratasiya duzudur. Dünyada ən çox istifadə olunan dehidratasiya müalicəsidir — WHO tövsiyəsi. Hazırlama: 1 paketi 1 litr soyuq qaynadılmış suya həll edin. Meyvə suyu, şirəli içki, süd ilə həll etmək olmaz — osmolarlığı pozur.
Loperamid — bağırsaq hərəkətini yavaşladan opioid reseptor agonistidir. Bağırsaq keçid vaxtını artırır — su sorulması yaxşılaşır, nəcis qatılaşır. Sürətli effekt (1–3 saat) verir. Loperamid nə üçündür: kəskin ishal, səyahət diareyi, funksional ishal. Vacib məhdudiyyət: qanda qan/selik varsa, yüksək qızdırma ilə birgə ishal varsa — loperamid verilmir, infeksion ishal ola bilər, toksin bağırsaqda saxlanır.
Antibiotik diareyasında loperamid yalnız simptomu gizlədir — kök problem disbakteriozdir, enterol (probiotik) lazımdır. Qida zəhərlənməsində toksinlər bağırsaqda saxlanır — smekta ilə çıxarılmalıdır. Loperamid + smekta + regidron kombinasiyası isə kəskin viral ishalda ən effektiv protokoldur.

Smekta — diosmektit əsaslı natural sorbentdir. Bağırsaq selikli qişasının üzərini örtür, toksinləri, virusları, bakteriyaları adsorbsiya edir — onları bağırsaqdan kənar edir. Həm ishal, həm qarın ağrısı, həm köpüklənmə zamanı effektivdir. Uşaqlar üçün tam təhlükəsizdir — 1 aydan verilir. Smekta istifadə qaydası: bir stəkan suda həll edib yeməkdən 30 dəqiqə əvvəl və ya ishal epizodundan sonra. Digər dərmanlardan 1–2 saat arayla qəbul edin — sorulmanı azaldır.
Enterol 250 — Saccharomyces boulardii adlı faydalı maya göbələyini ehtiva edən probiotikdir. Antibiotik diareya, disbakterioz, Clostridium difficile infeksiyası, səyahət ishali, uşaq rotavirus ishali müalicəsində birinci seçimdir. Antibiotikdən eyni vaxtda qəbul edilə bilər — antibiotikə davamlıdır. Enterol 250 istifadə qaydası: böyüklərə gündə 2 kapsul × 5–10 gün. Soyuq ya isti içki ilə içilməz — canlı mikroorqanizmlər məhv olur, otaq temperaturlu su ilə qəbul edin.
Probiotik dərmanlar bağırsaq mikrobiomu pozulduqda lazım olur. Antibiotik kursundan sonra mütləq 5–10 gün probiotik qəbul edin — bağırsaq florası bərpa olunur. Xroniki disbakterioz, qıcıqlanmış bağırsaq sindromu, tez-tez ishal — hamısı probiotik dəstəydən faydalanır. Lineks forte, Enterol, Bifiform — hər birinin özünəməxsus strain kombinasiyası var, ishalın növünə görə seçilir.
Uşaqlarda qusma zamanı nə etməli — bu sual ən çox narahat edən sualdır. Uşaqlarda dehidrasiya çox sürətlə inkişaf edir — böyüklərə nisbətən 3–4 dəfə tez. İlk prioritet: rehidratasiya. Regidron uşaqlar üçün çəkiyə görə: 75 ml/kq ilk 4 saatda. Əmizdirmə davam etdirilməlidir. Loperamid 6 yaşdan kiçiklərə verilmir — smekta + enterol + regidron əsas protokoldur.
İshal zamanı nə yemək sualının klassik cavabı BRAT pəhrizidir: Banana (banan — kalium verir), Rice (bişmiş düyü — bağlayıcı), Applesauce (alma püresi — pektin), Toast (quru çörək — həzm asanlaşır). Bu qidalar bağırsağı yükləmədən enerji verir, nəcisin qatılaşmasına kömək edir. İlk 24 saatda yüngül yemək, maye qəbulu artırmaq əsas qayda.
Yağlı və qızardılmış qidalar (bağırsaq hərəkətini artırır), ədviyyatlı yeməklər, süd məhsulları (laktoz dözümsüzlüyü müvəqqəti artır), lifli tərəvəz (peristaltikanı gücləndirir), qəhvə və spirt (diuretik, dehidrasiyanı artırır), meyvə suları (yüksək şəkər osmozu artırır). İshal zamanı nə yemək olmaz — qısaca: bağırsağı stressə salan hər şey.
İmmunitetin gücləndirilməsi ishal riskini azaldır — D vitamini çatışmazlığı immunitet hüceyrələrini zəiflədir:
📖 D Vitamini Çatışmazlığı: Devit 3, Kalsium və Osteoporoz →İshal müalicəsi dərmanın növünə görə dəyişir: kəskin ishalda loperamid + regidron + smekta; antibiotik diareya üçün enterol + regidron; qida zəhərlənməsindəsə smekta + regidron. Regidron isə hər növ ishalın mütləq tamamlayıcısıdır — dehidrasiya ishaldan daha təhlükəlidir. Enterol 250 antibiotik müalicəsinin yanında probiotik dəstək, Smekta sorbent qorunma, Regidron isə su-elektrolit balansının bərpası üçün aptekimizdə mövcuddur.
Bu məqalə informasiya məqsədilə hazırlanmışdır. Hər hansı dərman qəbul etməzdən əvvəl həkim və ya əczacı ilə məsləhətləşin. Avismed.az — Azərbaycanın ən böyük aptek şəbəkəsi.
